İran’da son günlerde büyüyen hükümet karşıtı protestoların ardından yönetimin ülke genelinde tüm internet erişim yöntemlerini devre dışı bıraktığı bildirildi. İran merkezli bağımsız yayın organı IranWire’a göre daha önceki protesto dalgalarında da uygulanan bu yöntem bu kez çok daha ileri bir boyuta taşındı. Hatta yetkililerin İran içinde bulunduğu tahmin edilen on binlerce Starlink alıcısını da etkisiz hale getirmeyi başardığı belirtiliyor.
NetBlocks verilerine göre İran’da halk, tam 108 saattir dünyanın geri kalanından ve birbirlerinden izole edilmiş durumda. BBC’ye göre ise Tahran’da neredeyse her sokak başında bir kontrol noktası bulunuyor ve buralarda telefonlar kontrol ediliyor.
Rejimin alışıldık stratejisi
Katı otoriter rejim nedeniyle İran’da zaman zaman sivil protestolar yaşanıyordu ancak son yılların en büyük eylemleri geçtiğimiz günlerde başladı. Son dört gün içinde 500’ün üzerinde kişinin hayatını kaybettiği ve on bini aşkın kişinin ise gözaltına alındığı bildiriliyor.
İran yönetimi, geçmişteki toplumsal hareketlenmelerde olduğu gibi bu süreçte de internet, mobil iletişim vehatta sabit telefon hatlarını keserek protestocuların iletişim kurmasını zorlaştırmayı hedefliyor. Bu uygulama, yalnızca örgütlenmeyi engellemekle kalmıyor aynı zamanda ülke içinden dış dünyaya görüntü ve bilgi akışını da ciddi ölçüde sınırlandırıyor. Böylece yönetim, yaşananlara ilişkin anlatıyı kontrol altında tutma veya en azından yönlendirme imkanı elde ediyor.
Starlink’e askeri düzeyde karartma
Bu kez önceki dönemlerden farklı olarak uydu internet hizmeti Starlink’in de hedef alındığı ifade ediliyor. Hem BBC hem de IranWire, Starlink hizmetinde ani kopmalar yaşandığını belirtiyor. İnternet araştırmacısı Amir Raşidi’ye göre Starlink uydularını hedef alan askeri düzeyde karartma yapıldığı tespit edildi.
Raşidi, bu müdahalenin Starlink trafiğinin yaklaşık yüzde 80’ini sekteye uğrattığını, yöntemin ise hem eşi benzeri görülmemiş hem de son derece sofistike olduğunu belirtiyor. Kullanılan teknolojinin Çin veya Rusya menşeli olabileceği ihtimali üzerinde duruluyor. Ülkede 50 binden fazla Starlink terminali olduğu bildiriliyor.
Uzmanlara göre müdahalenin merkezinde Starlink terminallerinin uyduya bağlanmak için kullandığı GPS sinyallerinin bastırılması yer alıyor. İran’ın, İsrail ile yaşanan 12 günlük çatışmanın ardından GPS sinyallerini bozma kapasitesini artırdığı ve bu sayede bölgesel ve noktasal karartmalar uyguladığı ifade ediliyor. Bu durum, ülkede Starlink erişiminin bazı bölgelerde tamamen kesilirken bazı noktalarda sınırlı da olsa çalışmaya devam etmesine neden oluyor. Starlink terminallerinin uydu sinyallerini almasını engelleyecek şekilde yüksek güçlü radyo gürültüsü yayan mobil karartma araçlarının devrede olduğu iddiaları da gündemde.
Ülke içinde ise internet erişiminin tamamen kapalı kalmadığı, devletle bağlantılı platformların kademeli olarak yeniden çevrimiçi hale getirildiği bildiriliyor. İlk aşamada devlete yakın Telegram kanalları, resmi medya hesapları ve bazı üniversite ağları erişime açıldı. Ülkedeki önceki büyük internet kesintisi ise 12 gün sürmüştü.
Kaynak : https://www.donanimhaber.com/iran-starlink-i-hedef-aldi-askeri-duzeyde-karartma-yapiliyor–200811
