Astrofizikçiler, Dünya yörüngesindeki uydu trafiğinin kritik bir dönüm noktasına ulaştığı konusunda uyarıyor. Princeton Üniversitesi’nden Sarah Thiele liderliğinde geliştirilen CRASH Clock’a (Crash Risk Assessment for Satellite Hazards) göre, 550 kilometre irtifadaki uyduların tamamı manevra kabiliyetini kaybederse ilk büyük çarpışma yalnızca 5,5 gün içinde yaşanabilir.
Alçak yörüngede güvenlik sınırı yok
CRASH Clock, yörüngedeki “stres seviyesini” ölçüyor. Tüm uyduların mevcut yörüngelerinde sabit kaldığı varsayımıyla, çarpışmaya kadar geçen süre hesaplanıyor. Karşılaştırma dikkat çekici: 2018’de bu süre 164 gün seviyesindeydi. Yedi yıl içinde ise güvenlik marjı 30 kattan fazla daralmış durumda.
En yoğun bölge, SpaceX’in Starlink uydularının büyük bölümünün bulunduğu yaklaşık 550 kilometrelik katman. Araştırmacılara göre bu irtifa, yalnızca Starlink için değil, daha yüksek yörüngelere çıkmak isteyen tüm uydular için bir “dar boğaz” niteliği taşıyor. Bu durum, Çin merkezli yeni takımyıldız projelerinden Uluslararası Uzay İstasyonu’na kadar pek çok görev için ek risk anlamına geliyor.
Araştırmada dikkat çekilen bir diğer nokta ise izlenemeyen mikro enkaz tehdidi. Büyük parçalar takip edilebilse de, radarlarla tespit edilemeyen küçük ancak ölümcül parçalar, çarpışma riskinin asıl kaynağı. Uydu sayısı arttıkça toplam yüzey alanı da büyüyor ve bu parçalarla karşılaşma ihtimali yükseliyor. Starlink katmanı baskı altında
Starlink’in yayımladığı son operasyon raporuna göre, ağdaki uydular ortalama her iki dakikada bir çarpışma önleyici manevra gerçekleştiriyor. Bu yoğun trafik, CRASH Clock’un sıfıra ulaşmasını engelliyor ancak sistemin kusursuz çalışmasına olan bağımlılığı da gözler önüne seriyor. Olası bir yazılım arızası, iletişim kesintisi ya da şiddetli bir Güneş fırtınası, zincirleme bir risk yaratabilir.
Nitekim Mayıs 2024’te yaşanan güçlü Güneş fırtınasında, üst atmosfer genişlemiş ve bazı uyduların tahmini konumları saatler içinde kilometrelerce sapma göstermişti. Bu tür durumlarda binlerce uydunun eş zamanlı manevra yapması gerekiyor ve belirsizlik katlanarak artıyor.
Kaynak : https://www.donanimhaber.com/dunya-yorungesinde-risk-artiyor-uydu-yogunlugu-kritik-seviyede–201287
