Yapay zeka odaklı veri merkezleri hızla büyürken bu tesislerin enerji ve su tüketimi giderek daha büyük bir çevresel ve ekonomik sorun haline geliyor. Los Angeles merkezli girişim Karman Industries, bu soruna alışılmışın dışında bir çözümle yaklaşarak SpaceX roket motorlarında kullanılan teknolojiyi veri merkezi soğutmasına uyarladı. Şirket, geliştirdiği yeni nesil sistemle veri merkezlerini daha az alan kaplayarak, daha düşük enerjiyle ve hiç su kullanmadan soğutmayı hedefliyor.
Karman, kısa süre önce 20 milyon dolarlık yeni yatırım aldığını ve yıl bitmeden Long Beach’te ilk kompresörlerinin üretimine başlamayı planladığını duyurdu.
Geleneksel veri merkezlerinde soğutma, fanlar ve klima sistemleriyle sağlanıyor. Daha büyük tesislerde ise çiplerin yakınından geçen sıvılar ısıyı emiyor, ardından bu sıcak sıvı açık alanlardaki soğutma tesislerine yönlendiriliyor. Ortalama büyüklükte bir veri merkezi günde 130 bin litreden fazla su tüketirken soğutma sistemleri toplam elektrik tüketiminin yüzde 40’ına kadarını oluşturabiliyor.
Roket motorlarından ilham alındı
Karman’ın geliştirdiği sistem, prensip olarak evlerde kullanılan ısı pompalarına benziyor. Buradaki temel fark soğutucu akışkan olarak yüksek basınç altında sıvı karbondioksit kullanılması ve bu akışkanın fanlar yerine roket motoru teknolojisinden türetilmiş mekanizmalarla dolaştırılması. Bu yaklaşım sayesinde şirket, veri merkezlerinde soğutma için gereken ekipman alanını yüzde 80 oranında azaltabildiğini belirtiyor.
Sistemin kalbinde yer alan döner kompresörler dakikada 30 bin devir hızla çalışıyor. Bu değer, geleneksel kompresörlerin yaklaşık 10 katı. Karman’ın kurucu ortağı ve CTO’su Chiranjeev Kalra’ya göre bu hızlara ulaşmak, birkaç yıl öncesine kadar mümkün değildi. Elektrikli araçlar ve otomotiv sektöründe geliştirilen yüksek hızlı motorlar, bu teknolojinin önünü açtı. Bu arada şirketin 23 kişilik ekibinin yaklaşık üçte biri SpaceX veya Rocket Lab geçmişine sahip.
Hiç su kullanılmıyor
Karman’ın sistemi, dış hava koşullarına bağlı olarak aynı soğutma kapasitesini yarıdan daha az enerjiyle sağlayabiliyor. Isı pompası, fazla ısıyı doğrudan havaya verebildiği gibi, ek soğutma süreçlerine yönlendirebiliyor veya enerji üretiminde kullanılabilecek şekilde geri kazanabiliyor. En dikkat çekici avantajlardan biri ise sistemin hiç su gerektirmemesi. Bu özellik, özellikle aşırı sıcak ve su kıtlığı yaşanan bölgelerde veri merkezi kurulumunu çok daha cazip hale getiriyor. Uluslararası Enerji Ajansı’na göre, 2030’a kadar yaklaşık 100 gigawatt yeni veri merkezi kapasitesi devreye girecek. Aynı dönemde ABD’deki veri merkezlerinin, ülke genelindeki toplam elektrik tüketiminin yüzde 8’ini oluşturması bekleniyor. Soğutma sistemlerinin 2028 itibarıyla yılda 125 milyar litre su tüketeceği öngörülüyor.
Şirket, 2026 yazında Los Angeles’taki üretim tesisinden ilk müşteri teslimatlarını yapmayı planlıyor. Yıllık 100 ünite üretim kapasitesiyle tasarlanan tesisin, ilerleyen dönemde bu kapasitenin dörde katlanması hedefleniyor. Küresel veri merkezi soğutma pazarının 2025’te 11 milyar dolardan 2032’de yaklaşık 25 milyar dolara çıkması bekleniyor.
Kaynak : https://www.donanimhaber.com/spacex-in-motor-teknolojisi-veri-merkezlerine-tasiniyor–201313
