Yapay zeka sistemlerinin hızlı bir şekilde yaygınlaşması yalnızca teknoloji dünyasında değil, kültürel üretim alanlarında da köklü değişimleri beraberinde getiriyor. Ancak son dönemde yayımlanan yeni bir akademik çalışma, bu dönüşümün sanıldığı kadar “yaratıcılık” içermeyeceğine işaret ediyor. Araştırmacılara göre, yapay zeka kendi ürettiği içeriklerle beslendikçe kültürel çeşitlilik azalıyor ve içerikler giderek tekdüze hale geliyor.
Yapay zeka kendi içeriğini tüketmeye başladı
Daha önce de aktardığımız gibi günümüzdeki yapay zeka modelleri, eğitim sürecinde sentetik verilerle destekleniyor. Bunun nedeni artık açık internette yüksek kaliteli insan üretimi eğitim verisinin büyük ölçüde kullanılmış olması. Daha önce yapılan çalışmalar, yapay zekanın bu tür sentetik verileri tekrar tekrar kullanmasının modellerin performansını bozduğunu ve çıktıları giderek daha sıradan, anlamsız ve bozulmuş hale getirdiğini ortaya koymuştu. Bu sürecin, sinir ağlarını işlevsizleştiren bir tür “kendi kendini tüketme” etkisi yarattığı belirtiliyor.
“Görsel asansör müziği” fenomeni
Bu ay akademik dergi Patterns’ta yayımlanan yeni bir çalışma ise tam da bu sorunu somut bir deneyle gözler önüne seriyor. Uluslararası bir araştırma ekibi, bir metinden görsele yapay zeka modeli ile bir görselden metne sistemini birbiirne bağladı. Araştırmacılar bu sistemlerin sürekli olarak kendi çıktıları üzerinden tekrar üretim yapmasını sağladı.
Stres altındaki bir başbakanla başlayan bir promptlüks mobilyalarla döşenmiş boş bir odanın görüntüsüyle sona eriyor. Sonuçlar ilginç olmakla beraber tahmin edildiği gibiydi. Araştırmacılar, sistemin zamanla “çok genel ve ayırt edici olmayan” görsellere yöneldiğini tespit etti. Bu görseller, çalışmada “görsel asansör müziği” olarak tanımlandı. Yani rahatsız etmeyen ama aynı zamanda hiçbir sürpriz ya da özgünlük de sunmayan içerikler.
Araştırmacılar, hiçbir ek eğitim yapılmadan bu sonuca ulaşıldığını özellikle vurguluyor. Yani iki sisteme de herhangi bir şekilde yeni bir şey eklenmedi veya öğretilmedi. Bu durum, üretken yapay zeka sistemlerinin yeni veriyle beslenmediği hâllerde bile, yalnızca tekrar eden kullanım sonucunda yaratıcılıktan uzaklaşabildiğini ortaya koyuyor.
Bazı uzmanlar üretken yapay zekanın halihazırda bir “kültürel durağanlık” süreci başlatmış olabileceğini savunuyor. Bu durum aslında kaçınılmaz. Sentetik verilerin eğitim verisi olarak kullanılmaya başlandığı dönemden itibaren bu uyarılar sürekli olarak yapılıyor. Yapay zeka modellerinin “her şeyin ortalaması” olduğunu aktarmıştık. Bu sistemler otonom ve sürekli kullanıldıklarında doğal olarak tek tipleşmeye yöneliyor.
Tek tipleşmeyi “standart” olarak, standart kelimesini de “ortalama” olarak ele alabiliriz. AI modelleri de doğaları gereği en ideal yanıtı vermek için eğitilir. Çalışma biçimleri basitçe budur. En ideal yanıt ise olasılığı en yüksek olandır. İnternetin giderek AI tarafından üretilmiş “en olası yanıtlar” ile dolmasıyla birlikte her şey giderek standart ve ortalama haline geliyor. Haliyle her yeni yapay zeka da daha tekdüze hale geliyor. Yapay zekalar tekdüzeleştikçe internette gördüklerimiz son derece bayağı oluyor. İnternet, modern dünyanın en büyük ortak kültürü konumunda. Bu kültürün durağan hale gelmemesini sağlamak için yapay zeka sistemlerinin “istatistiksel ortalamayı” bulmasını zorlaştırmak gerekiyor. Yapay zekanın kültürü zenginleştirebilmesi için, normlardan sapmayı teşvik eden ve tek tipleşmeyi engelleyen mekanizmalara ihtiyaç olduğu belirtiliyor. Bu olmadığında “ölü internet teorisinin” yakında bir “teori” olmaktan çıkacağını söylemek mümkün.
Kaynak : https://www.donanimhaber.com/yapay-zekanin-kulturel-durgunluga-neden-oldugu-bulundu–201369
