Doğada neredeyse hiç parçalanmayan ve ciddi sağlık riskleriyle ilişkilendirilen PFAS kimyasalları için umut veren bir gelişme yaşandı. Rice University araştırmacıları, bu maddeleri hem çok daha hızlı filtreleyebilen hem de büyük ölçüde parçalayabilen yeni bir malzeme geliştirdi. Teflon’un 1938’de geliştirilmesinden bu yana ısıya, suya ve yağa dayanıklı kaplamalarda yaygın olarak kullanılan bu maddeler için bakır-alüminyum bazlı filtre geliyor.
“Sonsuz kimyasallar” olarak bilinen PFAS nedir?
4.700’den fazla kimyasal maddeden oluşan perflorlu ve poliflorlu alkil maddeler (PFAS), insanlarda ve çevrede zamanla biriken, yaygın olarak kullanılan, insan yapımı kimyasallar grubu. Bu kimyasallar, çevremizde ve vücudumuzda son derece kalıcı oldukları için ‘ sonsuz kimyasallar ‘ olarak biliniyor. Rice University’de görev yapan bir araştırma ekibi ise, PFAS filtreleme sürecini kökten değiştirebilecek yeni bir malzeme geliştirdi.
Bakır ve alüminyum temelli katmanlı çift hidroksit (LDH) yapısına sahip bu filtre, uzun zincirli PFAS bileşiklerini mevcut sistemlere göre yaklaşık 100 kat daha hızlı absorbe edebiliyor. Üstelik yalnızca yakalamakla kalmıyor, bu maddelerin büyük bölümünü parçalayarak yok etmeye de yardımcı oluyor.
Bakır-alüminyum, 100 kat daha hızlı filtre
Karşılaştırmak adına, mevcut filtreleme çözümleri PFAS’ı sudan ayırabiliyor, ancak bu kimyasallar daha sonra özel tesislerde depolanmak zorunda kalıyor. Tam imha için ise son derece yüksek sıcaklıklar gerektiren, maliyetli ve karmaşık termal işlemler uygulanıyor. Endüstriyel ölçekte PFAS’ı tamamen ortadan kaldırabilen bir sistem ise henüz yaygın kullanımda değil.
Rice ekibinin geliştirdiği LDH malzemesi, alüminyum atomlarının bir kısmının bakırla değiştirilmesiyle oluşturuluyor. Pozitif yüklü bu yapı, negatif yüklü PFAS zincirleriyle daha kolay bağ kurabiliyor. Bu sayede filtreleme hızı ciddi ölçüde artarken, işlem verimliliği de yükseliyor. Araştırmacılara göre PFAS’ı “yok edilemez” kılan karbon-flor bağları, 400–500°C gibi görece düşük sıcaklıklarda kırılabiliyor. Bu süreçte açığa çıkan flor, LDH içinde tutuluyor ve kalsiyumla bağlanarak kalsiyum florür formuna dönüşüyor. Ortaya çıkan bu bileşik, standart depolama alanlarında güvenli şekilde bertaraf edilebiliyor. Henüz erken aşamada olsa da bu teknoloji, PFAS kirliliğiyle mücadelede hem daha hızlı hem de daha sürdürülebilir bir yol sunması açısından önemli bir dönüm noktası olabilir.
Kaynak : https://www.donanimhaber.com/sonsuz-kimyasallar-icin-100-kat-daha-hizli-malzeme-kesfedildi–201334
