NASA, uzun süredir planladığı Ay yörüngesindeki Gateway uzay istasyonu projesini durdurma kararı aldı. Ajans, Gateway’in bazı bileşenlerini Ay yüzeyinde kullanılacak 20 milyar dolarlık kalıcı üs inşasına aktaracak. Bu Ay üssü resmi olarak “NASA Ay Üssü” olarak adlandırıldı. NASA’nın yeni yöneticisi Jared Isaacman, strateji değişikliğini Washington DC’de düzenlenen toplantıda açıkladı. Toplantıya Artemis programı ortakları, yükleniciler ve uluslararası temsilciler katıldı.
NASA’nın bu yeni stratejisi yalnızca Ay’a dönüşü değil, sürdürülebilir bir insan varlığı ve bilimsel keşif üssü kurmayı hedefliyor.
Ay üssü stratejisi ve yatırım planı
NASA, önümüzdeki yedi yıl boyunca Ay yüzeyinde sürdürülebilir insan varlığı oluşturmak amacıyla 20 milyar dolarlık bir yatırım yapacak. Bu proje, ABD Başkanı Donald Trump’ın 2028 yılına kadar insanları Ay’a yeniden indirme ve 2030’a kadar kalıcı bir Ay üssü inşa etme hedeflerini destekliyor.
Yeni plan kapsamında NASA, uzun süredir geliştirdiği Gateway istasyonu projesini yeni strateji kapsamında askıya aldı. Gateway, Ay yörüngesinde astronotların yaşayabileceği ve çalışabileceği bir alan ile yüzeye iniş öncesi bir geçiş noktası olarak planlanmıştı. Şimdi, bazı Gateway bileşenleri Ay yüzeyine taşınacak. Bu değişiklik, Northrop Grumman tarafından inşa edilen HALO yaşam modülü ve Avrupa Uzay Ajansı’nın geliştirdiği I-Hab modülü üzerinde etkili olacak.
6 ayda bir Ay yolculuğu yapılacak
Öte yandan Artemis programı, yüksek maliyetleri ve geliştirme gecikmeleri nedeniyle eleştirilerin odağında bulunuyor. NASA müfettişinin raporuna göre, program 2025 itibarıyla 93 milyar doları bulmuş ve birçok donanım planlanan takvimle uyumlu ilerlememiş. Yeni programda NASA, Ay’a iniş sıklığını radikal ölçüde artırmak istiyor. Bu kapsamda NASA, Artemis VI ve sonrasındaki görevlerle başlayarak, “devlet destekli görevlerden ticari olarak desteklenen Ay ulaşım ekosistemine” geçişe yardımcı olmak için endüstriden bilgi talebinde bulundu. Isaacman, gelecekte altı ayda bir insanlı Ay görevleri düzenlemeyi ve en az iki özel şirketle çalışmayı hedeflediklerini belirtti. NASA, bu kapsamda SpaceX ve Blue Origin ile iş birliği yaparak astronotları güvenli şekilde taşıyacak iniş araçları geliştirecek.
NASA, bu süreçte daha sık ve uygun maliyetli insanlı görevler için ticari olarak temin edilebilen yeniden kullanılabilir donanımların kullanımına başlayacak.
Ancak program, sadece iki buçuk yıl içinde insanları Ay’a indirme hedefi nedeniyle son derece sıkı bir takvimle karşı karşıya. SpaceX’in Starship roketi gibi teknolojiler geliştirme sürecinde önemli mühendislik zorluklarıyla karşılaşıyor ve müfettiş raporları gecikmelerin olası olduğunu belirtiyor.
Artemis programının yeniden yapılandırılmasıyla NASA, 2027’de ek bir test görevi düzenlemeyi planlıyor. Bu görevde, mürettebat Ay iniş araçlarıyla Dünya yörüngesinde birleşme manevraları gerçekleştirecek ve 2028’deki Ay’a iniş öncesi hazırlık yapacak.
Isaacman, “Amerika, Ay’ı bir daha asla bırakmayacak” söylemiyle yeni Ay programının “kalıcı” olacağını vurguladı.
Kalıcı insan varlığı için üs kurulacak
Ay’da kalıcı insan varlığı için üç aşamalı üs kurma stratejisi belirlendi. Birinci aşamada CLPS (Commercial Lunar Payload Services- Ticari Ay Yükü Hizmetleri) ve LTV (Lunar Terrain Vehicle, 1971’de ilk kez kullanılan Ay Aracı’nın yeni versiyonu) programlarıyla MoonFall gibi küçük araçlar, bilimsel enstrümanlar ve teknoloji denemeleri Ay yüzeyine gönderilecek. Bu araçlar mobilite, enerji üretimi (radyoizotop ısıtıcı birimleri ve termoelektrik jeneratörler), iletişim, navigasyon ve yüzey operasyonları alanında deneyim sağlayacak.
İkinci aşamada erken altyapı kurulumu hedefleniyor. Bu aşama, yarı yaşanabilir yapılar ve düzenli lojistik destek ile astronotların yüzeyde tekrarlayan görevler yapmasına olanak tanıyacak. Artemis programının uluslararası katılımcılarına burada önemli yükler düşecek. Bunların katkıları özellikle Japonya’nın basınçlı yüzey aracı ve diğer partner ülkelerden gelen bilimsel yükler, roverler ve ulaşım altyapısını içerecek. Üçüncü aşamada ise insan iniş sistemleriyle daha ağır altyapı Ay’a taşınacak ve kalıcı bir üs kurulumu sağlanacak. Bu aşamada İtalyan Uzay Ajansı’nın Multi-purpose Habitats (MPH) ve Kanada Uzay Ajansı’nın Lunar Utility Vehicle’ı da entegre edilecek.
Mars’a yeni bir uzay aracı
NASA, bilimsel keşifleri hızlandırmak için Ay ve Mars görevlerini araştırmacılara ve öğrenciler için açıyor. 2027’den itibaren 30’a kadar robotik iniş planlanıyor, VIPER rover ve LuSEE-Night misyonları ile bilimsel ve teknolojik yükler Ay yüzeyine taşınacak.
NASA ayrıca tamamen yeni bir nükleer enerjili uzay aracı olan Space Reactor‑1 Freedom’ı geliştirecek. SR-1 Freedom, 2028’de Mars’a gönderilecek ve Perseverance gezgininin yanındaki Ingenuity helikopterine benzer keşif helikopterleri konuşlandıracak. Bu adım, Mars keşiflerinde yeni bir sayfa açmayı hedefliyor.
https://www.youtube.com/embed/yIlTwwJv1Ac
Kaynak : https://www.donanimhaber.com/nasa-ay-planini-acikladi-nukleer-uzay-araci-ve-kalici-us-olacak–203600
