ABD merkezli girişim Hinetics, CES 2026 kapsamında dünyanın ilk tamamen entegre, kriyojen gerektirmeyen süperiletken elektrik motorunu kamuoyuna sundu. ABD Enerji Bakanlığı’na bağlı ARPA-E tarafından desteklenen proje, başta havacılık ve yapay zeka veri merkezleri olmak üzere yüksek güç ve verimlilik gerektiren alanlar için geliştiriliyor.
Harici soğutma olmadan süperiletkenlik
Hinetics’i benzer çalışmalardan ayıran en kritik unsur, motorun harici kriyojenik devrelere ihtiyaç duymadan entegre soğutma sistemiyle çalışması. Şirket mühendisi Raatan Venkataraman, yapılan literatür taramalarında bu ölçekte tam anlamıyla kendi kendine yeten başka bir süperiletken makineye rastlamadıklarını belirtiyor. Geleneksel süperiletken motorlarda kullanılan hacimli sıvı kriyojen devrelerinin aksine Hinetics’in çözümü dış bağlantılardan tamamen bağımsız çalışıyor.
Motorun soğutma ihtiyacı, gövdeye entegre bir kriyo-soğutucu ile karşılanıyor. Bu sistem, oluşan ısıyı motor içinden çekerek doğrudan atmosfere atıyor. Böylece süperiletken bileşenlerin ihtiyaç duyduğu düşük sıcaklıklar sağlanırken karmaşık ve ağır harici soğutma altyapılarına gerek kalmıyor.
Hinetics’in sistemi, süperiletkenler için gerekli düşük sıcaklığı sıvı azot veya sıvı helyum gibi harici kriyojenler kullanmadan, motor gövdesine entegre Stirling çevrimli bir kriyo-soğutucu ile sağlıyor. Ticari bir kriyo-soğutucuya dayanan bu yaklaşım, sıvı dolaşım devrelerini, borulama altyapısını ve dış soğutma sistemlerini tamamen ortadan kaldırarak motorun tek parça, bağımsız bir yapı halinde çalışmasını mümkün kılıyor.
99,5 verimlilik ve megawatt ölçeği hedefi
CES’te sergilenen motor, üç yıllık Ar-Ge çalışmasının sonucu olan pratik bir kanıt prototipi olarak tanımlanıyor. Güç ve devir açısından belirli bir hedefe göre optimize edilmeyen bu sistem, şu anda yapımı süren 3 megawatt gücünde ve 1.800 RPM hızında bir motorun 1’e 20 ölçekli versiyonu niteliğinde. Hinetics’in nihai hedefi ise 6 megawatt sınıfında süperiletken bir elektrik motoru geliştirmek. Sistemin en dikkat çekici teknik özelliklerinden biri yaklaşık yüzde 99,5’lik verimlilik değeri. Megawatt seviyesinde çalışan makinelerde yüzdeyle ifade edilen küçük kazanımlar bile yüzlerce kilowattlık enerji tasarrufu anlamına geliyor. Bu durum, özellikle ağırlık ve enerji verimliliğinin kritik olduğu havacılık uygulamaları için büyük avantaj sağlıyor.
Öte yandan motorun potansiyel kullanım alanları yalnızca havacılıkla sınırlı değil. Hinetics, yapay zeka veri merkezlerini de önemli bir hedef pazar olarak görüyor. Bu tesisler, ani ve yüksek geçici güç talepleri nedeniyle klasik jeneratör sistemlerini zorlayabiliyor ve çoğu zaman batarya ya da ek güç bankalarına ihtiyaç duyuyor.
Süperiletken motorun çok düşük indüktansa sahip olması, ani yük değişimlerine son derece hızlı tepki vermesini sağlıyor. Bu sayede sistem, geçici güç ihtiyaçlarını doğrudan mekanik güç kaynağından karşılayabiliyor ve ek enerji depolama çözümlerine olan bağımlılığı azaltıyor.
Kaynak : https://www.donanimhaber.com/havacilikta-devrim-dunyanin-ilk-kriyojensiz-superiletken-motoru–200678
