Eski Google CEO’su Eric Schmidt ve eşi Wendy Schmidt, şimdiye kadarki en iddialı özel astronomi projelerinden birine öncülük ediyor. Çift, Schmidt Sciences adlı hayır kurumu aracılığıyla dört adet yeni nesil teleskobun finansmanını üstleniyor.
Arizona’nın Phoenix kentinde düzenlenen Amerikan Astronomi Topluluğu toplantısında duyurulan bu projede, üçü yeryüzünde biri uzayda olmak üzere toplam dört ileri teknoloji teleskop yer alıyor. Bu yapıların tamamı birlikte Eric ve Wendy Schmidt Gözlemevleri Sistemi olarak adlandırılıyor.
Lazuli: Özel sektörün ilk uzay telekobu
Girişimin en dikkat çekici parçası olan Lazuli, tamamen özel sermayeyle hayata geçirilecek ilk uzay teleskobu olmayı hedefliyor. 3,1 metrelik aynaya sahip olacak teleskop, Hubble Uzay Teleskobu’na kıyasla yüzde 70 daha fazla ışık toplama kapasitesine sahip olacak. Planlandığı gibi ilerlerse Lazuli’nin 2029 yılında fırlatılması bekleniyor. Dünya’dan oldukça uzak, Ay ile rezonans halinde kararlı bir yörüngeye yerleştirilecek teleskop, en uzak noktasında 275 bin kilometreye kadar çıkacak. Lazuli, geniş alanlı optik kamera, entegre alan spektrografı ve ötegezegenleri doğrudan görüntülemek için optimize edilmiş yüksek kontrastlı koronagraf gibi gelişmiş cihazlarla donatılacak.
Bilimsel hedefler arasında Güneş benzeri yıldızların etrafındaki ötegezegenlerin atmosferlerini incelemek, süpernova modelleri geliştirmek, Hubble Gerilimi’ni araştırmak ve NASA’nın Nancy Grace Roman Uzay Teleskobu gibi görevleri tamamlayıcı çalışmalar yapmak yer alıyor.
Projenin icra direktörü Pete Klupar, tanıtım toplantısında Lazuli için, “Bunu üç yıl içinde ve olağanüstü derecede düşük bir bütçeyle gerçekleştirmeyi planlıyoruz” ifadelerini kullandı.
Yeryüzündeki teleskoplar
Karasal tesislerden ilki olan Argus Array, Kuzey Karolina Üniversitesi’nden Nicholas Law liderliğinde geliştiriliyor.1.200 küçük teleskobun birleşimiyle, 8 metrelik tek bir teleskoba eşdeğer performans sunması hedefleniyor. 2028’de faaliyete geçmesi planlanan sistem, 8.000 kare derecelik devasa görüş alanı sayesinde kuzey yarımkürenin tamamını saniyeler içinde tarayabilecek. Bu özellik, süpernovalar ve kütleçekim dalgası kaynakları gibi geçici olayların yakalanmasında büyük avantaj sağlayacak. 
Bir diğer tesis olan Deep Synoptic Array (DSA) ise Caltech’ten Gregg Hallinan tarafından yönetiliyor. Nevada’da 20×16 kilometrelik bir alana yayılacak olan bu sistem, 1.656 adet 1,5 metrelik radyo anteninden oluşacak. 2029’da devreye girmesi beklenen DSA, radyo dalga boylerını son derece hızlı tarayarak ilk gününde bile bilinen 10 milyon radyo kaynağına yenilerini ekleyebilecek kapasitede olacak. Bu sayede tozla gizlenmiş kara delikleri ve galaksi çekirdeklerini ortaya çıkarılabilecek. Son olarak, Arizona Üniversitesi bünyesinde kurulacak Large Fiber Array Spectroscopic Telescope (LFAST), geniş tarama projelerinden gelen hedeflerin detaylı tayfsal analizini yapmak üzere tasarlanıyor. 20 modüler birimden oluşan ve toplamda 3,5 metrelik aynaya eşdeğer performans sunan sistem, küçük kubbeler içinde yer alarak maliyetleri ciddi biçimde düşürecek. Gerektikçe yeni modüller eklenebilecek.
Kaynak : https://www.donanimhaber.com/eski-google-ceo-su-hubble-dan-daha-gelismis-teleskop-hazirliyor–200787
