Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Selman’ın vitrini olarak görülen Neom megaprojesi, yıllardır süren gecikmeler ve bütçe aşımlarının ardından önemli ölçüde küçültülmeye ve yeniden tasarlanmaya hazırlanıyor. Konuya yakın kaynaklara göre ilk aşamada öngörülen son derece iddialı vizyondan geri adım atılmış durumda. Veliaht Prens’in, Neom’un mevcut haliyle sürdürülebilir olmadığını kabul ederek çok daha küçük ve gerçekçi bir yapıyı benimsediği belirtiliyor.
Kızıldeniz kıyısı boyunca uzanan ve yaklaşık Belçika büyüklüğünde bir alanı kapsayan Neom, 2017’de duyurulduğunda dünyanın en büyük kentsel ve endüstriyel dönüşüm projelerinden biri olarak lanse edilmişti. Ancak geçen yıllar içinde maliyetlerin kontrolden çıkması ve inşaat takvimlerinin sürekli ötelenmesi Riyad yönetimini projeyi yeniden değerlendirmeye zorladı.
The Line için köklü değişim sinyali
Neom’un merkezinde yer alan ve 170 kilometre uzunluğunda doğrusal bir şehir olarak tasarlanan The Line, yeniden yapılandırmadan en fazla etkilenecek bölüm olarak öne çıkıyor. İlk planlarda denizden başlayarak çöl dağlarının içine doğru uzanması hedeflenen bu fütüristik şehir, artık radikal biçimde küçültülmüş bir konseptle ele alınıyor. Mevcut bilgilere göre mimarlar halihazırda inşa edilmiş altyapıyı temel alan, daha mütevazı ve işlev odaklı bir The Line tasarımı üzerinde çalışıyor.
Kaynaklar, yeni yaklaşımın The Line’ı bambaşka bir projeye dönüştüreceğini ve bugüne kadar yapılan yatırımların farklı bir amaçla değerlendirileceğini vurguluyor. Özellikle “Hidden Marina” olarak adlandırılan bölümde inşaat faaliyetlerinin son dönemde belirgin şekilde yavaşladığı ifade ediliyor. Yeniden tasarım sürecinin en dikkat çekici başlıklarından biri, Neom’un küresel bir veri merkezi ve yapay zeka üssü haline getirilmesi planı. Suudi Arabistan’ın yapay zeka alanında lider ülkelerden biri olma hedefi doğrultusunda Neom’da endüstriyel sektörlere daha fazla ağırlık verilmesi bekleniyor. Kıyı şeridinde yer alması sayesinde deniz suyuyla soğutma imkanı sunan bölgenin büyük ölçekli veri merkezleri için önemli bir avantaj sağladığı belirtiliyor.
Neom yönetimi de yaptığı açıklamada, ülkenin veri ve yapay zeka alanında küresel bir merkez olma hedefi doğrultusunda yatırımcıları, iş ortaklarını ve kiracıları çekmeye odaklandıklarını ifade ediyor. Açıklamada gelişmiş dijital altyapı, üç kıtanın kesişim noktasındaki stratejik konum, bol ve düşük maliyetli yenilenebilir enerji kaynakları ile geniş arazi imkanlarının Neom’un doğal avantajları arasında olduğu vurgulanıyor.
Trojena ve diğer projeler de küçülüyor
Neom çatısı altında duyurulan diğer mega projeler de yeniden ölçeklendiriliyor. Dağlık bölgede planlanan ve 2029 Asya Kış Oyunları’na ev sahipliği yapması öngörülen Trojena kayak merkezi, artık bu organizasyonu düzenlemeyecek. Suudi yetkililer, Trojena’nın da daha küçük bir versiyonla hayata geçirileceğini resmen açıkladı. Bunun yanı sıra , Oxagon adlı kıyı lojistik ve sanayi bölgesinin öncelikleri de gözden geçiriliyor.
On yılı aşkın süredir devam eden yoğun harcamaların ardından likidite baskısıyla karşı karşıya kalan Suudi Arabistan, görece düşük seyreden petrol fiyatları nedeniyle harcamalarını yeniden dengelemeye çalışıyor. Aynı zamanda ülke, 2030 Expo’su ve 2034 FIFA Dünya Kupası gibi yüksek maliyetli organizasyonlar için katı takvimlere uymak zorunda. 
Neom’un yıllar boyunca danışmanlık şirketleri, inşaat firmaları ve mimarlık ofisleri için adeta bir “nakit mıknatısı” olduğu, 50 milyar dolarlık harcamanın bu alana aktarıldığı biliniyor. Ancak Kasım 2024’te uzun süreli CEO Nadhmi el-Nasr’ın ani ayrılığı sonrası projede ivme kaybı yaşandı. Yerine atanan Aiman el-Mudaifer, göreve geldikten sonra Neom’daki tüm projelerin kapsamı ve önceliklerini kapsayan kapsamlı bir inceleme başlattı. Neom’un sahibi olan ve yaklaşık 1 trilyon dolarlık varlığı yöneten Kamu Yatırım Fonu (PIF) de yatırımlarından somut geri dönüş bekleme baskısı altında. Veliaht Prens Muhammed bin Selman, daha önce yaptığı açıklamalarda, kamu yararı gerektirdiği takdirde projeleri iptal etmekten veya köklü biçimde değiştirmekten çekinmeyeceklerini açıkça dile getirmişti.
Kaynak : https://www.donanimhaber.com/suudi-arabistan-in-170-kilometrelik-mega-kenti-the-line-kuculuyor–201307
