NASA, Ay’a insanlı dönüş sürecinin kritik adımlarından biri olan Artemis 2 görevinin fırlatılışını bir ay daha ertelemek zorunda kaldı. Florida’daki Kennedy Uzay Merkezi’nde yapılan yakıt dolum provası sırasında roket ile fırlatma platformu arasındaki bağlantıda ortaya çıkan hidrojen sızıntıları, görevin şubat ayındaki olası fırlatma ihtimalini ortadan kaldırdı. NASA, en erken fırlatma tarihinin mart ayı olacağını açıkladı.
Yakıt dolum testlerinde sorunlar yaşandı
NASA’nın Pazartesi günü TSİ yaklaşık 17.00 civarında başlattığı yakıt dolum işlemleri, Florida’daki düşük sıcaklıklar nedeniyle planlanandan geç başladı. Sıvı hidrojenin Space Launch System (SLS) roketinin ana aşamasına aktarılmasıyla birlikte, daha önce de sorun yaşanan bir noktada yeniden sızıntı tespit edildi. Bu durum, 2022 yılında insansız Artemis 1 uçuşunu aylarca erteleyen ve ancak yakıt yükleme prosedürlerinin değiştirilmesiyle çözülebilen problemi yeniden gündeme taşıdı.
NASA, iki gün süren “Wet Dress Rehearsal” olarak adlandırılan deneme geri sayımının ardından yaptığı açıklamada ekiplerin birçok hedefi gerçekleştirdiğini ancak tüm verilerin incelenmesi ve ikinci bir yakıt provası yapılabilmesi için fırlatmanın ertelendiğini duyurdu. Kurum, Artemis 2 için mart ayının en erken olası fırlatma dönemi olarak belirlendiğini bildirdi.
Hidrojen neden sorun yaratıyor?
SLS roketinde kullanılan sıvı hidrojen, roket yakıtları arasında son derece verimli olmasına karşın kontrol edilmesi en zor maddelerden biri olarak biliniyor. Yakıtın eksi 253 derecede depolanması gerekiyor. Bu aşırı sıcaklık, dolum hatlarındaki contaların şekil ve boyutlarını değiştirerek sızıntılara yol açabiliyor. Ayrıca hidrojen moleküllerinin son derece küçük olması, en ufak açıklıklardan bile kaçmasına neden oluyor.
NASA mühendisleri, belirli bir seviyeye kadar hidrojen kaçışını kabul edilebilir görüyor. Ancak kurumun güvenlik sınırı, bağlantı muhafazası içindeki hidrojen yoğunluğunun yüzde 4’ü aşmaması yönünde. Son testlerde bu sınırın birkaç kez aşıldığı açıklandı.
Sızıntılar olmasına ve aksaklıklar yaşanmasına rağmen roketi tamamen yakıtla doldurmayı başardı. Yaklaşık 98 metre yüksekliğindeki SLS roketine 750 bin galondan (2 milyon 839 bin litre) fazla yakıt yüklendi. Bunun ardından TSİ 02.00 sularında, Orion kapsülünün kapağını kapatmak üzere fırlatma rampasına bir kapatma ekibi gönderildi. Burada da bir basınç problemi yaşandı ancak işlem tamamlanabildi. Gece yarısını geçtikten sonra TSİ yaklaşık 08.00 civarında geri sayımın son 10 dakikalık bölümüne geçilmesi onaylandı. Amaç, gerçek bir fırlatmada roketin kontrolü devralacağı ana kadar ilerlemekti. Ancak geri sayım T-5 dakika 15 saniye kala durduruldu. NASA, bunun nedeninin sıvı hidrojen sızıntısındaki ani artış olduğunu duyurdu. Test, roketin iç güç sistemlerine geçmesi ve motorların son kontrollerinin yapılması aşamasına ulaşamadan sona erdi. Artemis 2’nin önemi ve 6 Mart hedefi
Testin yarım kalmasının ardından NASA yöneticileri, Artemis 2’nin fırlatılışını erteleme kararı aldı. Kurum, tüm verilerin detaylı şekilde inceleneceğini, tespit edilen her sorunun giderileceğini ve ardından yeni bir deneme yapılacağını belirtti. İkinci bir yakıt provası için net bir tarih henüz açıklanmadı. Mevcut planlamaya göre Artemis 2 için mart ayındaki ilk fırlatma penceresi 6 Mart (TSİ 7 Mart). Bu pencerede iki saatlik zaman aralığı TSİ 04.26’da açılacak. NASA, Ay’ın yörüngesel konumu nedeniyle her ay sınırlı sayıda fırlatma fırsatı bulunduğunu ve Orion kapsülünün güvenli dönüşü için bu zamanlamanın kritik olduğunu vurguluyor.
NASA yöneticisi Jared Isaacman, X’te yayınladığı gönderide “SLS fırlatmaları arasında üç yıldan fazla bir süre olduğu için, zorluklarla karşılaşacağımızı tamamen öngörmüştük. İşte bu yüzden prova yapıyoruz. Bu testler, uçuş öncesinde sorunları ortaya çıkarmak ve fırlatma gününü başarı olasılığı en yüksek şekilde hazırlamak için tasarlanmıştır.” dedi.
Artemis 2, NASA’nın Orion uzay aracıyla 53 yılı aşkın süredir Ay’a gönderilecek ilk insanlı görev olacak. Görev kapsamında dört astronot, Ay’ın uzak tarafını geçip derin uzaye doğru ilerleyecek ve ardından Dünya’ya geri dönecek. Bu uçuş, ilerleyen yıllarda Ay’ın güney kutbuna yapılması planlanan Artemis 3 insanlı iniş görevinin önünü açacak.
Kaynak : https://www.donanimhaber.com/nasa-sizinti-nedeniyle-artemis-2-firlatmasini-erteledi–201622
