Çin, 2025 yılında güneş ve rüzgar enerjisinde rekor düzeyde kapasite artışı yaşarken ilginç bir şekilde aynı dönemde son yılların en yoğun kömür santrali inşa sürecine de sahne oldu. Yeni yayımlanan bir araştırma raporu, dünyanın en büyük karbon salımı yapan ülkesi olan Çin’in, iklim hedefleri açısından tartışmalı bir denge politikası izlediğini ortaya koydu.
Centre for Research on Energy and Clean Air (CREA) ile Global Energy Monitor tarafından hazırlanan ortak rapora göre Çin, 2025’te 1 gigawatt ve üzeri kapasiteye sahip 50’den fazla büyük kömür ünitesini devreye aldı. Bu sayı, önceki on yıl boyunca yıllık ortalamanın çok üzerinde. 1 gigawatt’lık bir kömür ünitesi, kullanım yoğunluğuna bağlı olarak yüz binlerce haneden 2 milyondan fazla eve kadar elektrik sağlayabiliyor.
Kömür kapasitesinde sert artış
Rapora göre Çin, 2025 yılı genelinde toplam 78 gigawatt yeni kömür enerjisi kapasitesini elektrik sistemine ekledi. Bu artış, önceki yıllara kıyasla keskin bir sıçrama anlamına geliyor. Global Energy Monitor’den raporun yazarlarından Christine Shearer, bu büyüklüğe dikkat çekerek, “Çin, sadece 2025’te Hindistan’ın son on yılda devreye aldığı toplam kömür kapasitesinden daha fazlasını devreye aldı” ifadesini kullandı.
Buna karşın kömürün toplam elektrik üretimindeki payı küçük de olsa geriledi. Güneş ve rüzgar enerjisindeki hızlı büyüme, elektrik talebindeki artışın tamamını karşıladı ve kömürden üretilen elektriğin payı yaklaşık yüzde 1 oranında düştü. Çin Ulusal Enerji İdaresi verilerine göre ülke, 2025’te 315 gigawatt güneş enerjisi ve 119 gigawatt rüzgar enerjisi kapasitesi ekledi. Bu rakamlar, Çin’in yenilenebilir enerji alanındaki küresel liderliğini pekiştirdiğini gösteriyor.
Sebebi elektrik kesintileri olabilir
Temiz enerji yatırımlarındaki bu hızlı artışa rağmen Çin’in neden yoğun biçimde kömür santrali inşa ettiği sorusu raporun merkezinde yer alıyor. Uzmanlara göre yanıt tek bir nedene dayanmıyor. Çin, ABD ve Avrupa’ya kıyasla daha erken bir ekonomik gelişim aşamasında bulunuyor. 1,4 milyarlık nüfusun daha büyük bir bölümünün orta sınıfa yükselmesi, klima, beyaz eşya ve diğer elektrikli cihazlara olan talebi artırıyor. Aynı zamanda fabrikaların üretim temposu ve yapay zeka gibi yüksek enerji tüketen teknolojiler de elektrik ihtiyacını hızla yükseltiyor.
2021 ve 22 yıllarında Çin’de bazı bölgelerde ciddi elektrik kesintileri yaşanmıştı. Hatta bir şehirde dönüşümlü elektrik kesintileri uygulanmıştı. Çin bu dönemde enerji arz güvenliği önceliklendirmişti. Hükümetin bu dönemde kömür santrallerine yeşil ışık yakması, başvuru ve izin süreçlerinde büyük bir artışa yol açtı. CREA analistlerinden ve raporun yazarlarından Qi Qin’e göre, 2022-2023’te verilen izinler, 2025’te devreye giren kapasite artışının temelini oluşturdu. Bu arada rapora göre geçen yıl 83 gigawatt’lık yeni kömür santrali inşaatı başlatıldı, bu da önümüzdeki dönemde sisteme daha fazla kömür kapasitesi girebileceğine işaret ediyor.
Çin hükümeti, kömürün rüzgâr ve güneş gibi hava koşullarına bağlı enerji kaynakları için bir denge unsuru olduğunu savunuyor. Özellikle 2022’de yaşanan elektrik sıkıntılarında, batı bölgelerini etkileyen kuraklığın hidroelektrik üretimini düşürmesi bu yaklaşımı güçlendirdi. Ulusal Kalkınma ve Reform Komisyonu, kömür santrallerinin önümüzdeki yıllarda “destekleyici ve dengeleyici bir rol” üstlenmeye devam etmesi gerektiğini vurguladı. Sektör temsilcileri de kömürün, enerji sistemi istikrarı açısından halen kritik olduğunu savunuyor.
Kaynak : https://www.donanimhaber.com/cin-neden-bu-kadar-cok-komur-santrali-insa-ediyor–201915
