Uydu internetinde lazer tabanlı optik iletişim teknolojileri bir süredir hem Batı dünyasının hem de Çin’in gündeminde. Özellikle Çin, son yıllarda yüksek yörüngelerde gigabit seviyesinde lazer bağlantıları kurduğunu duyurarak bu alanda önemli bir eşiği aştığını duyurmuştu. Radyo frekanslarının aksine son derece dar bir ışınla veri ileten bu sistemler, çok daha yüksek bant genişliği sunma potansiyeline sahip olsa da; atmosferik türbülans, platform titreşimleri ve saatte binlerce kilometre hızla hareket eden hedeflere kilitlenme zorunluluğu gibi ciddi teknik zorluklar barındırıyor. Ancak gelen son haberler, Çin’den sonra Avrupa’nın da bu alanda önemli mesafe kat ettiğini göteriyor.
2.6 Gibabit/Saniye Hızda Veri Aktarımı Sağlandı
Avrupa Uzay Ajanı (ESA), Airbus tarafından geliştirilen bir lazer terminalinin, Dünya’dan yaklaşık 36.000 kilometre yüksekte bulunan Alphasat TDP 1 uydusuna başarıyla kilitlendiğini duyurdu. Jeostatik yörüngede (GEO) konumlanan bu uyduyla kurulan bağlantı, birkaç dakika boyunca kesintisiz şekilde 2.6 gigabit/saniye hızında veri aktarımı sağladı ve bu süre boyunca tek bir veri paketi dahi kaybedilmedi. ESA’ya göre bu hız, yüksek çözünürlüklü bir uzun metrajlı filmi dakikalar yerine saniyeler içinde aktarabilecek kapasiteye işaret ediyor.
Lazer iletişimde en büyük sorunlardan biri, ışının hedefi tam isabetle bulmasını sağlamak. Radyo dalgaları gibi geniş bir “ağ” oluşturmayan lazerler, atmosferdeki dalgalanmalardan ve platformdaki titreşimlerden kolayca etkileniyor. Airbus yetkilileri, bu mesafede hareketli hedefler arasında lazer bağlantısı kurmanın son derece hassas yönlendirme ve sürekli düzeltme gerektirdiğini vurguluyor. Uçak ile jeostatik uydu arasında kurulan bu bağlantı, özellikle hareket hâlindeki platformlar için dijital “ölü bölgelerin” sonunu getirebilecek bir gelişme olarak değerlendiriliyor. Uzun menzilli uçuşlar, okyanus ortasındaki araştırma gemileri ya da ıssız çöllerden geçen araçlar için kesintisiz, gigabit seviyesinde internet artık daha gerçekçi bir ihtimal.
Çin Aynı Hafta Daha Uzun Mesafeden Bağlantı Kurmayı Başardı
Bu arada Avrupa’nın bu hamlesinden yalnızca birkaç gün sonra Çin’den de benzer bir açıklama geldi. Çin Optoelektronik Enstitüsü, hafta başında yaptığı duyuruda 40.000 kilometrelik bir mesafede 1 Gbps hızında lazer bağlantısı kurduklarını açıkladı. Hız ESA’nın gerisinde kalsa da mesafe daha uzundu ve bağlantı üç saat boyunca sürdürüldü. Çinli ekip, 1.8 metrelik bir yer istasyonu üzerinden, yüksek mertebeli uyarlamalı optik sistem kullanarak atmosferik türbülansın neden olduğu sinyal bozulmalarını gerçek zamanlı olarak düzeltti. Uydu ile yer istasyonu arasındaki kilitlenme ise yalnızca dört saniyede gerçekleşti.
Yüksek yörüngelerde (GEO) mesafe rekorları kırılırken, alçak Dünya yörüngesinde (LEO) ise hız yarışının daha da sertleştiği görülüyor. Çin, Ocak ayında LEO’da 120 Gbps’lik lazer bağlantı hızına ulaştığını duyurarak önceki rekorunu ikiye katladı. Öte yandan SpaceX, üçüncü nesil Starlink uydularını devreye almaya hazırlanıyor. Bu yeni nesil uyduların terabit/saniye seviyesinde indirme kapasitesi ve 200 Gbps’nin üzerinde yükleme kapasitesi sunması bekleniyor. Eğer bu teknolojiler olgunlaşmaya devam ederse, yalnızca Dünya üzerindeki en ücra noktalar değil, gelecekte Ay ve ötesindeki görevler de kesintisiz yüksek hızlı veri akışına sahip olabilir.
Kaynak : https://www.donanimhaber.com/cin-in-ardindan-avrupa-da-uzayda-gbps-lik-lazer-baglanti-kurdu–202834
