Dünyanın en pahalı ve en dengesiz maddelerinden biri olarak kabul edilen antimadde, bilim tarihinde bir ilke imza atılarak ilk kez bir kamyonla taşındı. Avrupa Nükleer Araştırma Merkezi (CERN) bünyesinde gerçekleştirilen bu deney, yalnızca birkaç kilometrelik bir mesafeyi kapsasa da bilim insanları için uzun vadeli araştırmaların önünü açabilecek kritik bir gelişme olarak değerlendiriliyor.
İsviçre’nin Cenevre kenti yakınlarında gerçekleştirilen deneyde, antimadde yaklaşık 8 kilometre boyunca özel bir taşıma sistemiyle kamyon üzerinde taşındı. Bu, insanlık tarihinde antimaddenin kontrollü şekilde bir araçla taşındığı ilk örnek olarak kayıtlara geçti.
Projede yer alan fizikçi Stefan Ulmer, “Bu, insanlığın daha önce hiç yapmadığı bir şey; tarihi bir olay” diyerek gelişmenin önemini vurguladı.
Antimadde neden bu kadar önemli?
Antimadde, bildiğimiz maddenin zıt özelliklere sahip karşılığı olarak tanımlanıyor. Örneğin, pozitif yüklü bir protonun karşılığı, negatif yüklü bir antiproton olarak biliniyor. Bu iki parçacık karşılaştığında ise birbirlerini yok ediyor ve büyük miktarda enerji açığa çıkarıyor. Bilim insanlarının antimaddeye duyduğu ilginin temelinde ise evrenin oluşumuna dair büyük bir gizem yatıyor. Fizik yasalarına göre Büyük Patlama’nın yaklaşık 13,8 milyar yıl önce eşit miktarda madde ve antimadde üretmiş olması gerekiyor. Ancak bugün evrende gözlemlenen gerçeklik, maddenin açık ara baskın olduğunu gösteriyor. Bu durum, bilim dünyasında hale çözülememiş temel sorulardan biri olmayı sürdürüyor. Çünkü tespit edilemeyen antimaddenin nereye gittiği bir muamma.
1 gram antimadde trilyonlarca dolar değerinde
CERN, günümüzde kullanılabilir miktarda antimadde üretebilen ve depolayabilen tek merkez konumunda bulunuyor. Ancak üretim süreci son derece zor ve maliyetli. Öyle ki, sadece 1 gram antimadde üretmenin maliyetinin trilyonlarca doları bulduğu ifade ediliyor. Üstelik bu miktarda antimaddenin yok olması durumunda ortaya çıkacak enerji, bir nükleer bombaya eşdeğer seviyede. Daha çarpıcı olan ise üretim süresi. CERN’in mevcut kapasitesiyle 1 gram antimadde üretmek, evrenin yaşının yaklaşık 10 katı kadar zaman gerektiriyor.
Tek zorluk üretmek de değil, antimaddenin taşınması da başlı başına büyük bir süreç. Bilim insanları, bu süreci yürütebilmek için son derece gelişmiş bir sistem geliştirdi. Yaklaşık 1 ton ağırlığındaki bu özel cihaz, antimaddeyi dış ortamla temas ettirmeden koruyabiliyor.
Sistem, parçacıkları güçlü manyetik alanlar içinde askıda tutuyor ve yaklaşık -268°C sıcaklığa kadar soğutulmuş bir yapı içinde muhafaza ediyor. Ayrıca parçacıklar, bir vakum odasında tutuluyor ve böylece en küçük bir temasın bile önüne geçiliyor.
Sadece 92 antiproton taşındı
Deney kapsamında taşınan antimadde miktarı da oldukça sınırlı. Aktarılanlara göre sadece 92 antiproton taşındı. Bu miktar oldukça düşük ve olası bir aksilik durumunda bile ortaya çıkacak enerjiyi tespit etmek için son derece hassas ve özel cihazlara ihtiyaç duyulurdu. Bu deney, antimaddenin taşınabileceğini kanıtlasa da daha uzun mesafeler için hâlâ önemli teknik zorluklar bulunuyor. Almanya’daki Heinrich Heine Üniversitesi’nde yer alan gelişmiş ölçüm cihazları CERN’de yapılamayan yüksek hassasiyetli analizler sunabiliyor. Bilim insanları, antimaddeyi daha sakin bir ortama taşıyarak ölçüm hassasiyetini 10 ila 1.000 kat artırmayı hedefliyor. Bu da özellikle antiprotonların kütlesi gibi temel fiziksel özelliklerin çok daha net şekilde belirlenmesini sağlayabilir.
Ancak bu iki merkez arasındaki mesafe yaklaşık yaklaşık 700 kilometre. Bilim insanları, bu mesafeyi kat edebilmek için sistemin en az 8 saat boyunca kesintisiz çalışmasını sağlayacak bir enerji çözümü üzerinde çalışıyor. Özellikle manyetik sistemi bu süre boyunca soğuk tutacak jeneratörlerin geliştirilmesi kritik önem taşıyor.
https://www.youtube.com/embed/XzBP-VtDNHM
Kaynak : https://www.donanimhaber.com/antimadde-ilk-kez-kamyonla-tasindi-uretimi-neredeyse-imkansiz–203773
