{"id":103510,"date":"2025-10-09T11:24:37","date_gmt":"2025-10-09T11:24:37","guid":{"rendered":"https:\/\/ekamu.net\/?p=103510"},"modified":"2025-10-09T11:24:37","modified_gmt":"2025-10-09T11:24:37","slug":"openai-ceosundan-mekanik-turk-gondermesi-illuzyon-devam-ediyor","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ekamu.net\/index.php\/2025\/10\/09\/openai-ceosundan-mekanik-turk-gondermesi-illuzyon-devam-ediyor\/","title":{"rendered":"OpenAI CEO’sundan \u201cMekanik T\u00fcrk\u201d g\u00f6ndermesi: “\u0130ll\u00fczyon” devam ediyor"},"content":{"rendered":"

<\/span> OpenAI CEO’su Sam Altman’\u0131n ChatGPT<\/strong>‘nin d\u00fcnya genelinde birka\u00e7 saatli\u011fine \u00e7\u00f6kmesinin ard\u0131ndan X hesab\u0131ndan \u201cChatGPT i\u00e7in Mekanik T\u00fcrk olmay\u0131 teklif etmek \u00fczereydim.\u201d<\/strong> ifadelerini kulland\u0131. Altman elbette burada a\u00e7\u0131k\u00e7a bir espri yap\u0131yor ancak i\u00e7eri\u011fin en ba\u015f\u0131nda belirtelim: Konunun T\u00fcrkler veya T\u00fcrkiye ile bir alakas\u0131 yok. Ancak Mekanik T\u00fcrk ile yapay zekalar aras\u0131nda ironik bir ili\u015fki <\/strong>bulunuyor. <\/figure>\n

Mekanik T\u00fcrk: Bir satran\u00e7 ill\u00fczyonu<\/b><\/p>\n

Tarih boyunca insanlar, kendi zeka ve becerilerini makineler yoluyla taklit etmeye \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015f olsa bu alandaki ilk \u00f6rneklerden biri 18. y\u00fczy\u0131lda ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. 1769 y\u0131l\u0131nda Avusturyal\u0131 mucit Wolfgang von Kempelen taraf\u0131ndan tasarlanan ve “Mekanik T\u00fcrk”<\/strong> (“The Turk” \u2013 \u201cThe Mechanical Turk\u201d) olarak bilinen otomat, bu hayalin somut bir \u00fcr\u00fcn\u00fcyd\u00fc ve asl\u0131nda \u0130mparatori\u00e7e Maria Theresa<\/strong> i\u00e7in yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. 1854\u2019e kadar sa\u011flam kalan ve bir\u00e7ok tura kat\u0131lan cihaz, son olarak sakland\u0131\u011f\u0131 m\u00fczede \u00e7\u0131kan yang\u0131n sonucunda yok oldu.<\/p>\n

G\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015fte satran\u00e7 oynayabilen bir makine olan Mekanik T\u00fcrk, hem teknik dehas\u0131 hem de ger\u00e7ekte bir ill\u00fczyondan ibaret<\/strong> olan yap\u0131s\u0131yla d\u00f6neminde d\u00fcnya genelinde yank\u0131 uyand\u0131rm\u0131\u015ft\u0131. Mekanik T\u00fcrk, bir masaya yerle\u015ftirilmi\u015f \u015fekilde \u00e7al\u0131\u015fan, Osmanl\u0131 tarz\u0131 bir kost\u00fcm giyen ve satran\u00e7 tahtas\u0131n\u0131n ba\u015f\u0131nda oturan insana benzeyen bir fig\u00fcrden olu\u015fuyordu.<\/p>\n

<\/span> Kempelen, makinenin i\u00e7inde karma\u015f\u0131k di\u015fliler ve makaralardan olu\u015fan bir mekanizma oldu\u011funu iddia ediyordu. Mekanik T\u00fcrk, \u00e7o\u011fu zaman kar\u015f\u0131s\u0131na \u00e7\u0131kan rakipleri yenmeyi ba\u015fararak izleyicileri hayran b\u0131rak\u0131yordu. Ancak Mekanik T\u00fcrk bir ill\u00fczyondan ibaretti. Makinenin i\u00e7inde gizlenen bir insan satran\u00e7 ustas\u0131, fig\u00fcr\u00fc kontrol ediyor ve oynuyordu. Mekanik T\u00fcrk, 18. ve 19. y\u00fczy\u0131llar boyunca Avrupa ve Amerika\u2019y\u0131 gezerek \u00e7e\u015fitli kraliyet \u00f6nderleri, filozoflar ve bilim insanlar\u0131na sergilendi. Napolyon Bonapart<\/strong> ve Benjamin Franklin <\/strong>gibi devlet adamlar\u0131 da dahil olmak \u00fczere bir\u00e7ok tarihi fig\u00fcr\u00fc oyunda yenmeyi ba\u015farm\u0131\u015ft\u0131. 1819\u2019da bilgisayar\u0131n babas\u0131 <\/strong>say\u0131lan Charles Babbage<\/strong> ile iki ma\u00e7 yapt\u0131 ve ikisini de kazand\u0131. <\/figure>\n

Babbage, otomat\u0131n “zeki” olmad\u0131\u011f\u0131ndan, yaln\u0131zca ayr\u0131nt\u0131l\u0131 bir aldatmaca oldu\u011fundan ve bir \u015fekilde Turk’\u00fcn hareketlerini i\u00e7eriden kontrol eden bir ki\u015fiyi gizledi\u011finden \u015f\u00fcpheleniyordu. Makinenin i\u00e7inde bir insan satran\u00e7 ustas\u0131 olsa da makineyi inceleyenler o b\u00f6lmeye eri\u015femiyordu. A\u00e7\u0131lan k\u0131s\u0131mlar\u0131nda ise karma\u015f\u0131k di\u015fli mekanizmalar\u0131n oldu\u011fu g\u00f6r\u00fcl\u00fcyordu. Ancak yine de Babbage hakl\u0131yd\u0131. Bu arada Babbage, belki de Mekanik T\u00fcrk’ten etkilenerek hesap makinesini <\/strong>(fark makinesi) geli\u015ftirmi\u015f ve yapt\u0131\u011f\u0131 icat, g\u00fcn\u00fcm\u00fcz bilgisayarlar\u0131n\u0131n geli\u015ftirilmesinde \u00f6nemli katk\u0131larda bulunmu\u015ftu. Bilgisayarlar da g\u00fcn\u00fcm\u00fczde yapay zekalar dahil her \u015feye g\u00fc\u00e7 veren yegane \u015feyler.<\/p>\n

Mekanik T\u00fcrk, teknolojik \u00e7a\u011f\u0131n bir \u00f6nc\u00fcs\u00fc olmasa da, yapay zekan\u0131n \u00f6nc\u00fcl fikirlerini temsil ediyordu. Bu fikirler, 20. y\u00fczy\u0131l\u0131n ortalar\u0131nda Alan Turing<\/strong> ve John McCarthy <\/strong>gibi bilim insanlar\u0131n \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131yla ger\u00e7ek bir bilim alan\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclecekti. Ve g\u00fcn\u00fcm\u00fczde ise yapay zeka \u00e7a\u011f\u0131n\u0131n i\u00e7erisinde ya\u015f\u0131yoruz.<\/p>\n

G\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fcn ill\u00fczyonu da \u201cyapay zekalar\u201d<\/b><\/p>\n

<\/span> OpenAI <\/strong>gibi \u00f6nc\u00fc \u015firketler GPT <\/strong>modelleri ile asl\u0131nda biz insanlar i\u00e7in \u201cill\u00fczyon<\/strong>\u201d yaratmaya devam ediyorlar. G\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fcn en pop\u00fcler yapay zekas\u0131 olan ChatGPT\u2019yi sanki kar\u015f\u0131da bir insan varm\u0131\u015f da bizim yazd\u0131klar\u0131m\u0131za yan\u0131t veriyormu\u015f gibi kullan\u0131yoruz. \u0130nsans\u0131 ses modu veya \u201cd\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyormu\u015f gibi yapan\u201d o1 modelinin aray\u00fczleri ve \u201cyaz\u0131yor\u201d alg\u0131s\u0131n\u0131 yans\u0131tan \u00fc\u00e7 nokta simgeleri ba\u015far\u0131l\u0131 bir ill\u00fczyonun par\u00e7as\u0131 sadece. <\/figure>\n

\u0130ll\u00fczyon diyorsak burada bir aldatmacadan bahsetmiyoruz elbette. ChatGPT ve benzerleri \u201cger\u00e7ek bir zeka<\/strong>\u201d alg\u0131s\u0131 yaratmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor. Bunlara s\u00fcrekli olarak \u201cyapay zeka\u201d diyoruz. Ancak daha \u00f6nce de aktard\u0131\u011f\u0131m\u0131z gibi ortada hen\u00fcz bir \u201czeka\u201d yok; ill\u00fczyon da burada zaten. Bu ba\u011flamda Sam Altman’\u0131n Mekanik T\u00fcrk ifadesi de bir zemine oturuyor.<\/p>\n

ChatGPT\u2019ye g\u00fc\u00e7 veren GPT-4 veya GPT-4o\u2019nun arkas\u0131nda B\u00fcy\u00fck Dil Modellerinin (LLM) oldu\u011funu belirtmeliyiz. T\u00fcm b\u00fcy\u00fck dil modelleri ger\u00e7ek bir anlay\u0131\u015ftan ziyade olas\u0131l\u0131klar ve istatistiksel ili\u015fkiler temelinde \u00e7al\u0131\u015f\u0131rlar. Bunlar ise inan\u0131lmaz b\u00fcy\u00fck veri setleriyle \u015fekillendiriliyor. Nereden gelirse gelsin t\u00fcm bu veriler birden fazla d\u00fc\u011f\u00fcm ve katmandan olu\u015fan bir sinir a\u011f\u0131 arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla i\u015fleniyor. Yani, LLM’lerin inan\u0131lmaz g\u00fcc\u00fc, herhangi bir kavram veya fikir anlay\u0131\u015f\u0131ndan ziyade tamamen bu kal\u0131plar\u0131n ve olas\u0131l\u0131klar\u0131n tan\u0131nmas\u0131na ve yeniden olu\u015fturulmas\u0131na dayan\u0131yor<\/p>\n

Bu yapay zekalar\u0131n olu\u015fturdu\u011fu c\u00fcmleler veya g\u00f6rseller hayranl\u0131k uyand\u0131rabilse de Asl\u0131nda LLM\u2019ler kelimeler de kullanmazlar. Hatta kelimelerin ger\u00e7ekte ne anlama geldi\u011fini veya farkl\u0131 durumlarda neye i\u015faret edebileceklerini dahi bilemezler; bunlar\u0131 belirli d\u00fczenler ve kal\u0131plar sunan birbiriyle ili\u015fkili say\u0131 k\u00fcmeleri olarak g\u00f6r\u00fcrler. Bu da bizim g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz ve kulland\u0131\u011f\u0131m\u0131z yapay zekalar\u0131n asl\u0131nda ill\u00fczyon oldu\u011funa i\u015faret ediyor. \u0130lgin\u00e7 ve ironik bir \u015fekilde asl\u0131nda bu dil modellerinin tam olarak nas\u0131l \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 da bilmiyoruz; t\u0131pk\u0131 o d\u00f6nemde Mekanik T\u00fcrk\u2019\u00fcn nas\u0131l \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 bilmeyenler gibi. Dahada ilginci g\u00fcn\u00fcm\u00fcz yapay zekalar\u0131n\u0131 yapanlar bile bu modellerin nas\u0131l \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 bilmiyor.<\/p>\n

Daha fazla ayr\u0131nt\u0131 i\u00e7in:<\/p>\n\n

<\/span><\/p>\n

Kaynak :\u00a0https:\/\/www.donanimhaber.com\/openai-ceo-sundan-mekanik-turk-gondermesi-illuzyona-devam–185270<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

OpenAI CEO’su Sam Altman’\u0131n ChatGPT’nin d\u00fcnya genelinde birka\u00e7 saatli\u011fine \u00e7\u00f6kmesinin ard\u0131ndan X hesab\u0131ndan \u201cChatGPT i\u00e7in Mekanik T\u00fcrk olmay\u0131 teklif etmek \u00fczereydim.\u201d ifadelerini kulland\u0131. Altman elbette burada a\u00e7\u0131k\u00e7a bir espri yap\u0131yor ancak …<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":103511,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[8],"tags":[6108,6107,420,4101,1919],"class_list":["post-103510","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-teknoloji","tag-gunumuz","tag-illuzyon","tag-insan","tag-makine","tag-zeka"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ekamu.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/103510","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ekamu.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ekamu.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ekamu.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ekamu.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=103510"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ekamu.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/103510\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":103515,"href":"https:\/\/ekamu.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/103510\/revisions\/103515"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ekamu.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/103511"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ekamu.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=103510"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ekamu.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=103510"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ekamu.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=103510"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}