{"id":112083,"date":"2025-11-26T09:08:10","date_gmt":"2025-11-26T09:08:10","guid":{"rendered":"https:\/\/ekamu.net\/?p=112083"},"modified":"2025-11-26T09:08:10","modified_gmt":"2025-11-26T09:08:10","slug":"yeni-arastirmaya-gore-insan-beyni-dort-farkli-yasta-dort-buyuk-donusum-geciriyor","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ekamu.net\/index.php\/2025\/11\/26\/yeni-arastirmaya-gore-insan-beyni-dort-farkli-yasta-dort-buyuk-donusum-geciriyor\/","title":{"rendered":"Yeni ara\u015ft\u0131rmaya g\u00f6re insan beyni d\u00f6rt farkl\u0131 ya\u015fta d\u00f6rt b\u00fcy\u00fck d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm ge\u00e7iriyor"},"content":{"rendered":"<p><figure> <span> <img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/ekamu.net\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/yeni-arastirmaya-gore-insan-beyni-dort-farkli-yasta-dort-buyuk-donusum-geciriyor-0-f2wO24eR.jpg\"\/> <\/span> \u0130nsan beyninin geli\u015fimi uzun y\u0131llard\u0131r \u201cdo\u011fumdan yeti\u015fkinli\u011fe do\u011fru kademeli bir olgunla\u015fma, ard\u0131ndan ya\u015fl\u0131l\u0131kta yava\u015f bir bozulma\u201d \u015feklinde \u00f6zetleniyordu. N\u00f6robilim alan\u0131nda bug\u00fcne kadar yap\u0131lan ara\u015ft\u0131rmalar, beynin \u00e7ocukluk d\u00f6neminde h\u0131zla b\u00fcy\u00fcd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc, gen\u00e7lik y\u0131llar\u0131nda ba\u011flant\u0131lar\u0131n\u0131 rafine etti\u011fini ve ilerleyen ya\u015flarda daha dura\u011fan bir yap\u0131ya ge\u00e7ti\u011fini g\u00f6steriyordu. Ancak <strong>Cambridge \u00dcniversitesi<\/strong>\u2019nde y\u00fcr\u00fct\u00fclen yeni bir \u00e7al\u0131\u015fma, bu geleneksel anlay\u0131\u015f\u0131n olduk\u00e7a eksik oldu\u011funu ortaya koyuyor. Nature Communications\u2019ta yay\u0131mlanan ara\u015ft\u0131rmaya g\u00f6re insan beyni y\u0131ldan y\u0131la de\u011fil, d\u00f6rt farkl\u0131 noktada d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm ge\u00e7iyor. Bu d\u00f6rt k\u0131r\u0131lma noktas\u0131, n\u00f6rolojik olarak insan \u00f6mr\u00fcn\u00fc keskin \u00e7izgilerle ayr\u0131lan be\u015f ayr\u0131 d\u00f6neme b\u00f6l\u00fcyor. <\/figure>\n<p><b>9, 32, 66 ve 83, Beyinde B\u00fcy\u00fck D\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcmlerin Ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 Ya\u015flar<\/b><\/p>\n<p><strong>0\u201390 ya\u015f aral\u0131\u011f\u0131ndaki 3.802 ki\u015finin MRI verilerinin analiz edildi\u011fi \u00e7al\u0131\u015fma,<\/strong>\u00a0d\u00f6rt farkl\u0131 ya\u015fta beynin ba\u011flant\u0131 yap\u0131s\u0131nda k\u00f6kl\u00fc de\u011fi\u015fikler ya\u015fand\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6steriyor. Bu ya\u015flar ise\u00a0<strong>9, 32, 66 ve 83.\u00a0<\/strong>Bu d\u00f6rt ya\u015fta insan beyninde b\u00fcy\u00fck de\u011fi\u015fimler ya\u015fan\u0131yor.\u00a0Bu ke\u015fif, baz\u0131 ruhsal rahats\u0131zl\u0131klar\u0131n ba\u015flang\u0131\u00e7lar\u0131n\u0131n neden belli ya\u015flarda yo\u011funla\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 da daha iyi a\u00e7\u0131kl\u0131yor.<\/p>\n<p>Ara\u015ft\u0131rman\u0131n en dikkat \u00e7ekici \u00e7\u0131kar\u0131mlar\u0131ndan biri ergenlik d\u00f6nemiyle ilgili. N\u00f6robilim literat\u00fcr\u00fc uzun s\u00fcredir ergenlik sonras\u0131 d\u00f6nemi 20\u2019li ya\u015flar\u0131n ba\u015flar\u0131na yerle\u015ftiriyordu. Ancak yeni veriler, beyin a\u011flar\u0131n\u0131n verimlili\u011fini art\u0131ran geli\u015fmelerin 32 ya\u015f\u0131na kadar s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc g\u00f6steriyor. \u00c7al\u0131\u015fmada<strong> 32 ya\u015f, t\u00fcm ya\u015fam boyunca g\u00f6r\u00fclen \u201cen g\u00fc\u00e7l\u00fc topolojik d\u00f6n\u00fcm noktas\u0131\u201d <\/strong>olarak tan\u0131mlan\u0131yor.<\/p>\n<p>Beyin bu ya\u015fa kadar giderek daha h\u0131zl\u0131 ve daha etkili \u00e7al\u0131\u015fan bir ba\u011flant\u0131 d\u00fczenine kavu\u015fuyor; bu s\u00fcre\u00e7te kullan\u0131lmayan ba\u011flant\u0131lar budan\u0131yor, s\u0131k kullan\u0131lan yollar g\u00fc\u00e7leniyor. \u00c7al\u0131\u015fmaya \u00f6nc\u00fcl\u00fck eden<strong> Dr. Alexa Mousley<\/strong>, \u201cErgenli\u011fin (pubertenin ba\u015flang\u0131c\u0131 fiziksel olarak belirgindir ama ergenli\u011fin bilimsel olarak nerede bitti\u011fini s\u00f6ylemek \u00e7ok daha zordur. Veriler, bu e\u015fik i\u00e7in 32 ya\u015f\u0131n kritik oldu\u011funu g\u00f6steriyor\u201d diyor.<\/p>\n<p>Bu a\u015famadan sonra<strong> 32\u201366 ya\u015f aras\u0131 d\u00f6nem, ara\u015ft\u0131rmada \u201cyeti\u015fkinlik plato evresi\u201d<\/strong> olarak tan\u0131mlan\u0131yor. Beyin hem yap\u0131sal hem i\u015flevsel olarak son derece stabil oldu\u011fu bu d\u00f6nemde zek\u00e2, ki\u015filik ve ba\u011flant\u0131 kalitesi en dengeli seviyesinde seyrediyor. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k 9 ya\u015f\u0131na kadar s\u00fcren \u00e7ocukluk d\u00f6nemi, h\u0131zl\u0131 b\u00fcy\u00fcme ve yo\u011fun sinaptik budanmayla karakterize ediliyor, beyin bu d\u00f6nemde hem geni\u015fliyor hem sadele\u015fiyor.<\/p>\n<p><b>66 ve 83, Ya\u015fl\u0131l\u0131\u011f\u0131n \u0130ki Kritik D\u00f6n\u00fcm Noktas\u0131<\/b><\/p>\n<p>Yeni harita,<strong> ya\u015flanman\u0131n da tek bir ini\u015f e\u011frisi olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131<\/strong> g\u00f6steriyor. \u0130lk b\u00fcy\u00fck ya\u015flanma faz\u0131 66 ya\u015f civar\u0131nda ba\u015fl\u0131yor. Bu d\u00f6nemde beyaz madde b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc bozulmaya ba\u015fl\u0131yor, b\u00f6lgeler aras\u0131 ileti\u015fim zay\u0131fl\u0131yor ve beyin belirli sa\u011fl\u0131k risklerine daha hassas h\u00e2le geliyor. Hipertansiyon ve damar sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 etkileyen di\u011fer fakt\u00f6rlerin bu d\u00f6nemde daha b\u00fcy\u00fck rol oynamas\u0131 da ba\u011flant\u0131sal gerilemeyi h\u0131zland\u0131rabiliyor.<\/p>\n<p>\u0130kinci kritik e\u015fik 83 ya\u015f civar\u0131nda ortaya \u00e7\u0131k\u0131yor. <strong>Bu evrede beyin b\u00f6lgeleri daha da izole h\u00e2le geliyor;<\/strong> ba\u011flant\u0131lar\u0131n genel g\u00fcc\u00fc azal\u0131yor. Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, bu ya\u015f grubunda sa\u011fl\u0131kl\u0131 \u00f6rneklem bulman\u0131n zor olmas\u0131 nedeniyle verilerin s\u0131n\u0131rl\u0131 oldu\u011funu belirtse de 83 ya\u015f\u0131n insan beyninde ikinci bir \u201ckopu\u015f\u201d d\u00f6nemi oldu\u011funa dair g\u00fc\u00e7l\u00fc sinyaller oldu\u011fu ifade ediliyor.<\/p>\n<p>\u00c7al\u0131\u015fman\u0131n k\u0131demli yazar\u0131 Prof. Duncan Astle, \u201cHayat\u0131m\u0131z\u0131 farkl\u0131 d\u00f6nemlere ay\u0131rmay\u0131 severiz; ilgin\u00e7 olan, beynimizin de ger\u00e7ekten bu t\u00fcr d\u00f6nemlerden ge\u00e7ti\u011fini g\u00f6steren n\u00f6robiyolojik kan\u0131tlar\u0131n ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131\u201d diyor. Astle\u2019a g\u00f6re bu yakla\u015f\u0131mhem ruh sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 ara\u015ft\u0131rmalar\u0131nda hem de n\u00f6rodejeneratif hastal\u0131klar\u0131n erken te\u015fhisinde kritik rol oynayabilir.<\/p>\n\n<p><span style=\"display: block; width: 343.125px; color: rgb(55, 58, 60); font-size: 14px; background-color: rgb(255, 249, 236);\"><\/span><\/p>\n<p>Kaynak :\u00a0<span style=\"background-color: rgb(255, 249, 236); color: rgb(55, 58, 60); font-size: 14px;\">https:\/\/www.donanimhaber.com\/insan-beyni-dort-farkli-yasta-dort-buyuk-donusum-geciriyor&#8211;198998<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u0130nsan beyninin geli\u015fimi uzun y\u0131llard\u0131r \u201cdo\u011fumdan yeti\u015fkinli\u011fe do\u011fru kademeli bir olgunla\u015fma, ard\u0131ndan ya\u015fl\u0131l\u0131kta yava\u015f bir bozulma\u201d \u015feklinde \u00f6zetleniyordu. N\u00f6robilim alan\u0131nda bug\u00fcne kadar yap\u0131lan ara\u015ft\u0131rmalar, beynin \u00e7ocukluk d\u00f6neminde h\u0131zla &#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":112084,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[8],"tags":[2586,2694,6311,313,6650],"class_list":["post-112083","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-teknoloji","tag-baglanti","tag-beyin","tag-beynin","tag-yas","tag-yaslar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ekamu.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/112083","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ekamu.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ekamu.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ekamu.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ekamu.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=112083"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ekamu.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/112083\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":112086,"href":"https:\/\/ekamu.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/112083\/revisions\/112086"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ekamu.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/112084"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ekamu.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=112083"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ekamu.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=112083"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ekamu.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=112083"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}