{"id":116788,"date":"2026-01-06T00:24:09","date_gmt":"2026-01-06T00:24:09","guid":{"rendered":"https:\/\/ekamu.net\/?p=116788"},"modified":"2026-01-06T00:24:09","modified_gmt":"2026-01-06T00:24:09","slug":"venezuela-ile-abdli-petrol-sirketleri-arasinda-tazminat-krizi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ekamu.net\/index.php\/2026\/01\/06\/venezuela-ile-abdli-petrol-sirketleri-arasinda-tazminat-krizi\/","title":{"rendered":"Venezuela ile ABD&#8217;li petrol \u015firketleri aras\u0131nda tazminat krizi"},"content":{"rendered":"<p><p>ABD Ba\u015fkan\u0131 Donald Trump&#8217;\u0131n &#8220;petrol \u00e7almakla&#8221; su\u00e7lad\u0131\u011f\u0131 Venezuela, petrol sekt\u00f6r\u00fcn\u00fcn millile\u015ftirilmesiyle ba\u015flayan yakla\u015f\u0131k 50 y\u0131l zarf\u0131nda ABD&#8217;li \u015firketlere milyarlarca dolar \u00f6deme yapsa da \u00f6dedi\u011fi tazminatlar Amerikal\u0131lar taraf\u0131ndan yeterli bulunmad\u0131.<\/p>\n<p>Washington Post&#8217;un haberine g\u00f6re, Venezuela&#8217;da 1908&#8217;den 1935&#8217;e kadar \u00fclkeyi y\u00f6neten Juan Vicente Gomez, \u00fc\u00e7 yabanc\u0131 petrol \u015firketine Venezuela pazar\u0131n\u0131n y\u00fczde 98&#8217;ini kontrol etme hakk\u0131 veren imtiyazlar verdi.<\/p>\n<p>O d\u00f6nem, d\u00fcnyan\u0131n en b\u00fcy\u00fck ikinci petrol \u00fcreticisi ve en b\u00fcy\u00fck ihracat\u00e7\u0131s\u0131 haline gelen Venezuela&#8217;da petrol, \u00fclkenin toplam ihracat\u0131n\u0131n y\u00fczde 90&#8217;\u0131ndan fazlas\u0131n\u0131 olu\u015fturuyordu.<\/p>\n<p>Ancak Gomez&#8217;in halefleri, \u00fclkenin ekonomisi \u00fczerinde daha fazla s\u00f6z hakk\u0131na sahip olmak istedi. Eski Devlet Ba\u015fkan\u0131 Isaias Medina Angarita d\u00f6neminde, 1943&#8217;te yabanc\u0131 petrol firmalar\u0131n\u0131n elde ettikleri kar\u0131n yar\u0131s\u0131n\u0131 h\u00fck\u00fcmete vermelerini gerektiren bir yasa \u00e7\u0131kar\u0131ld\u0131.<\/p>\n<p>Ard\u0131ndan, Venezuela&#8217;da o d\u00f6nem ABD&#8217;li Exxon ve Mobil gibi y\u00fczlerce \u00f6zel ve yabanc\u0131 firman\u0131n i\u015fletti\u011fi petrol rezervlerini 1976&#8217;da millile\u015ftirmek i\u00e7in petrol\u00fcn arama, \u00fcretim, rafinaj ve ihracat\u0131n\u0131 devlete ait petrol \u015firketi Petroleos de Venezuela S.A. (PDVSA) devrald\u0131.<\/p>\n<div>\n<p>Venezuela&#8217;da Hugo Chavez&#8217;in devlet ba\u015fkan\u0131 se\u00e7ilmesinin ard\u0131ndan 2007&#8217;den itibaren devletin petrol sekt\u00f6r\u00fcndeki pay\u0131 art\u0131r\u0131ld\u0131.<\/p>\n<p>ABD Ba\u015fkan\u0131 Donald Trump, 18 Aral\u0131k 2025&#8217;te Venezuela&#8217;ya ili\u015fkin, &#8220;T\u00fcm enerji haklar\u0131m\u0131z\u0131 elimizden ald\u0131lar. K\u0131sa bir s\u00fcre \u00f6nce t\u00fcm petrol\u00fcm\u00fcz\u00fc yasa d\u0131\u015f\u0131 olarak ald\u0131lar.&#8221; ifadelerini kullansa da Venezuela&#8217;da petrol sekt\u00f6r\u00fcn\u00fcn millile\u015ftirilmesi, y\u00f6netimin on y\u0131llar s\u00fcren \u00e7abalar\u0131n\u0131n sonucu olarak g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor.<\/p>\n<p><b> Yabanc\u0131 firmalar\u0131n tazminat aray\u0131\u015f\u0131 <\/b><\/p>\n<p>Venezuela&#8217;daki millile\u015ftirme s\u00fcrecinden, 1999&#8217;da birle\u015fen ABD&#8217;li petrol firmalar\u0131 Exxon ve Mobil&#8217;in yan\u0131 s\u0131ra 1984&#8217;te Chevron ad\u0131n\u0131 alan Gulf Oil firmas\u0131 ve Hollanda merkezli Shell olumsuz etkilendi.<\/p>\n<p>D\u00f6nemin gazetelerine g\u00f6re, Venezuela&#8217;da ham petrol \u00fcretiminin y\u00fczde 70&#8217;inden fazlas\u0131ndan sorumlu olan bu firmalar, yakla\u015f\u0131k 5 milyar dolar kaybetti ancak her birine 1 milyar dolar tazminat \u00f6dendi.<\/p>\n<p>Millile\u015ftirme s\u00fcrecinde ExxonMobil ve ConocoPhillips firmalar\u0131 yeni s\u00f6zle\u015fme \u015fartlar\u0131n\u0131 kabul etmedi ve tahkim yoluyla yakla\u015f\u0131k 40 milyar dolar tazminat talep etti.<\/p>\n<p>Chevron ve \u0130spanya merkezli Repsol gibi firmalar ise yeni anla\u015fmalarla Venezuela&#8217;da kald\u0131. Chevron, Venezuela&#8217;da faaliyetlerini y\u00fcr\u00fctmeye devam eden tek ABD&#8217;li \u015firket oldu.<\/p>\n<\/div>\n<div>\n<p>Ard\u0131ndan, Uluslararas\u0131 Ticaret Odas\u0131, 2012&#8217;de ExxonMobil&#8217;e 908 milyon dolar ve 2018&#8217;de ConocoPhillips&#8217;e 2 milyar dolar tazminat \u00f6denmesine karar verdi. D\u00fcnya Bankas\u0131na ba\u011fl\u0131 Uluslararas\u0131 Yat\u0131r\u0131m Anla\u015fmazl\u0131klar\u0131n\u0131n \u00c7\u00f6z\u00fcmlenmesi Merkezi, 2014&#8217;te ExxonMobil&#8217;e 1,6 milyar dolar ve 2019&#8217;da ConocoPhillips&#8217;e 8,7 milyar dolar tazminat \u00f6denmesine karar verdi.<\/p>\n<p>Hiper enflasyon ve yapt\u0131r\u0131mlar nedeniyle ekonomik s\u0131k\u0131nt\u0131 \u00e7eken Venezuela hen\u00fcz bu tazminatlar\u0131n tamam\u0131n\u0131 \u00f6demedi.<\/p>\n<p><b> Ekonomist Rodriguez&#8217;e g\u00f6re Trump&#8217;\u0131n iddias\u0131 &#8220;as\u0131ls\u0131z&#8221; <\/b><\/p>\n<p>ABD&#8217;deki Denver \u00dcniversitesinden Venezuelal\u0131 ekonomist Francisco Rodriguez, konuya ili\u015fkin a\u00e7\u0131klamas\u0131nda, &#8220;Trump&#8217;\u0131n Venezuela&#8217;n\u0131n ABD&#8217;den petrol ve toprak \u00e7ald\u0131\u011f\u0131 iddias\u0131 as\u0131ls\u0131z.&#8221; ifadesini kulland\u0131.<\/p>\n<p>O d\u00f6nem ABD&#8217;nin de Venezuela&#8217;da \u00fcretimin \u00e7\u00f6kmesinden ziyade \u00fclkenin nispeten ucuz petrol tedarik\u00e7isi olmas\u0131n\u0131 tercih etti\u011fini ifade eden Rodriguez, Venezuela tazminatlar\u0131 \u00f6derken ABD&#8217;nin &#8220;yapt\u0131r\u0131mlar\u0131yla bu \u00f6demeyi zorla\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve \u00fclkeyi kendilerinden bir \u015fey \u00e7almakla su\u00e7lad\u0131\u011f\u0131n\u0131&#8221; belirtti.<\/p>\n<\/div>\n<\/p>\n<p><\/p>\n<p>Kaynak :\u00a0<span style=\"background-color: rgb(255, 249, 236); color: rgb(55, 58, 60); font-size: 14px;\">Bloomberg HT<\/span><\/p>\n<p><span style=\"display: block; width: 343.125px; color: rgb(55, 58, 60); font-size: 14px; background-color: rgb(255, 249, 236);\"><\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>ABD Ba\u015fkan\u0131 Donald Trump&#8217;\u0131n &#8220;petrol \u00e7almakla&#8221; su\u00e7lad\u0131\u011f\u0131 Venezuela, petrol sekt\u00f6r\u00fcn\u00fcn millile\u015ftirilmesiyle ba\u015flayan yakla\u015f\u0131k 50 y\u0131l zarf\u0131nda ABD&#8217;li \u015firketlere milyarlarca dolar \u00f6deme yapsa da \u00f6dedi\u011fi tazminatlar Amerikal\u0131lar taraf\u0131ndan yeterli bulunmad\u0131.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":116789,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[2],"tags":[433,4576,548,5993,3783],"class_list":["post-116788","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-ekonomi","tag-abd","tag-firmalar","tag-petrol","tag-tazminat","tag-venezuela"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ekamu.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/116788","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ekamu.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ekamu.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ekamu.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ekamu.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=116788"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ekamu.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/116788\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":116790,"href":"https:\/\/ekamu.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/116788\/revisions\/116790"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ekamu.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/116789"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ekamu.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=116788"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ekamu.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=116788"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ekamu.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=116788"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}