{"id":121188,"date":"2026-02-16T09:40:09","date_gmt":"2026-02-16T09:40:09","guid":{"rendered":"https:\/\/ekamu.net\/?p=121188"},"modified":"2026-02-16T09:40:09","modified_gmt":"2026-02-16T09:40:09","slug":"hollandadan-carpici-cikis-f-35-yazilimi-iphone-gibi-kirilabilir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ekamu.net\/index.php\/2026\/02\/16\/hollandadan-carpici-cikis-f-35-yazilimi-iphone-gibi-kirilabilir\/","title":{"rendered":"Hollanda\u2019dan \u00e7arp\u0131c\u0131 \u00e7\u0131k\u0131\u015f: \u201cF-35 yaz\u0131l\u0131m\u0131 iPhone gibi k\u0131r\u0131labilir\u201d"},"content":{"rendered":"<p><figure> <span> <img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/ekamu.net\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/hollandadan-carpici-cikis-f-35-yazilimi-iphone-gibi-kirilabilir-0-qp7llaBY.jpg\"\/> <\/span> Hollanda Savunma Devlet Sekreteri <strong>Gijs Tuinman<\/strong>, yapt\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131klamada envanterdeki <strong>F-35 Lightning II<\/strong> sava\u015f u\u00e7aklar\u0131n\u0131n yaz\u0131l\u0131m mimarisine ili\u015fkin \u00e7arp\u0131c\u0131 bir de\u011ferlendirmede bulundu. Tuinman, verdi\u011fi deme\u00e7te, ABD\u2019nin yaz\u0131l\u0131m deste\u011fini kesmesi gibi ola\u011fan\u00fcst\u00fc bir durumda F-35 yaz\u0131l\u0131m\u0131n\u0131n iPhone\u2019lardaki \u201c<strong>jailbreak<\/strong>\u201d y\u00f6ntemiyle k\u0131r\u0131labilece\u011fini s\u00f6yledi. <\/figure>\n<p>Tuinman, <em>\u201cAsla s\u00f6ylememem gereken bir \u015fey s\u00f6yleyece\u011fim, ama yine de s\u00f6yleyece\u011fim: F-35&#8217;i iPhone gibi jailbreak yapabilirsiniz\u201d<\/em> ifadelerini kulland\u0131. Hollandal\u0131 yetkili, Washington y\u00f6netiminin \u015fu ana kadar yaz\u0131l\u0131m g\u00fcncellemelerini veya tedarik zincirini kesmeye y\u00f6nelik herhangi bir karar almad\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00f6zellikle vurgulad\u0131.<\/p>\n<p><b>Hollanda\u2019n\u0131n tek sava\u015f u\u00e7a\u011f\u0131 F-35<\/b><\/p>\n<p>Hollanda Hava Kuvvetleri envanterinde art\u0131k <strong>yaln\u0131zca F-35 bulunuyor<\/strong>. Bu durum, u\u00e7a\u011f\u0131n operasyonel s\u00fcreklili\u011fini \u00fclke savunmas\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan kritik hale getiriyor. F-35 ise sadece bir platform de\u011fil. D\u00fczenli yaz\u0131l\u0131m g\u00fcncellemeleri, g\u00f6rev veri dosyalar\u0131 (Mission Data Files &#8211; MDF) ve k\u00fcresel \u00f6l\u00e7ekte koordine edilen bak\u0131m sistemi ile \u00e7al\u0131\u015fan b\u00fct\u00fcnc\u00fcl bir ekosistemin par\u00e7as\u0131.<\/p>\n<p>Ge\u00e7mi\u015f analizlerde u\u00e7akta basit bir \u201c<strong>kill switch<\/strong>\u201d (uzaktan devre d\u0131\u015f\u0131 b\u0131rakma) bulundu\u011fu iddia edilmi\u015fti. Bu iddian\u0131n teknik olarak ne derece m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011fu net de\u011fil ancak bu, sistemin ABD merkezli g\u00fcncelleme ve bak\u0131m altyap\u0131s\u0131na olan ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 ortadan kald\u0131rm\u0131yor. U\u00e7a\u011f\u0131n etkinli\u011fi sens\u00f6r f\u00fczyonu, tehdit k\u00fct\u00fcphaneleri ve yeni m\u00fchimmat entegrasyonlar\u0131 gibi unsurlar\u0131n d\u00fczenli olarak g\u00fcncellenmesine dayan\u0131yor.<\/p>\n<p>F-35\u2019in yaz\u0131l\u0131m\u0131 teknik a\u00e7\u0131dan son derece karma\u015f\u0131k bir yap\u0131ya sahip. U\u00e7a\u011f\u0131n kaynak kodunun <strong>8 milyondan fazla sat\u0131rdan<\/strong> olu\u015ftu\u011fu belirtiliyor ve bu yap\u0131 \u00e7ok katmanl\u0131 g\u00fcvenlik \u00f6nlemleriyle korunuyor. Tuinman, s\u00f6z konusu teknik ayr\u0131nt\u0131lar hakk\u0131nda konu\u015fman\u0131n yetki alan\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda oldu\u011funu ifade ederek detay vermekten ka\u00e7\u0131nd\u0131.<\/p>\n<p>Uzmanlara g\u00f6re, teorik olarak yaz\u0131l\u0131m\u0131n izinsiz \u015fekilde de\u011fi\u015ftirilmesi m\u00fcmk\u00fcn olsa bile bunun <strong>ciddi sonu\u00e7lar\u0131 olabilir<\/strong>. B\u00f6yle bir ad\u0131m, gelecekteki yaz\u0131l\u0131m g\u00fcncellemelerine eri\u015fimin kaybedilmesine yol a\u00e7abilir. Bu da u\u00e7aklar\u0131n mevcut konfig\u00fcrasyonda \u201c<strong>donmas\u0131na<\/strong>\u201d neden olarak yeni sens\u00f6rlerin, silah sistemlerinin veya g\u00fcncellenmi\u015f savunma k\u00fct\u00fcphanelerinin entegrasyonunu engelleyebilir.<\/p>\n<p><b>Kritik d\u00fczeyde buluta ba\u011f\u0131ml\u0131<\/b><\/p>\n<figure> <span> <img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/ekamu.net\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/hollandadan-carpici-cikis-f-35-yazilimi-iphone-gibi-kirilabilir-1-xCYnC69f.jpg\"\/> <\/span> <strong>F-35 Lightning II<\/strong> program\u0131, kullan\u0131c\u0131 \u00fclkelerin u\u00e7ak yaz\u0131l\u0131m\u0131 \u00fczerinde do\u011frudan de\u011fi\u015fiklik yapmas\u0131n\u0131 ciddi \u00f6l\u00e7\u00fcde s\u0131n\u0131rlayan bir yap\u0131ya sahip. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde hizmette olan F-35\u2019lerin neredeyse tamam\u0131 yaz\u0131l\u0131m g\u00fcncellemelerini bulut tabanl\u0131 bir a\u011f \u00fczerinden al\u0131yor. Bu sistemin ilk versiyonu <strong>Autonomic Logistics Information System<\/strong> (ALIS) olarak biliniyor. S\u00fcrekli ya\u015fanan teknik sorunlar nedeniyle ALIS\u2019in yerini almak \u00fczere geli\u015ftirilen <strong>Operational Data Integrated Network<\/strong> (ODIN) sistemine ge\u00e7i\u015f s\u00fcreci ise halen devam ediyor. <\/figure>\n<p>ALIS\/ODIN yaln\u0131zca yaz\u0131l\u0131m g\u00fcncellemesi yapan bir a\u011f de\u011fil. Sistem, lojistik verilerin y\u00f6netimi, bak\u0131m planlamas\u0131 ve g\u00f6rev \u00f6ncesi-sonras\u0131 veri aktar\u0131m\u0131 gibi kritik i\u015flevleri de y\u00fcr\u00fct\u00fcyor. \u00d6zellikle g\u00f6rev veri dosyalar\u0131 F-35\u2019in hayatta kalabilirli\u011fi a\u00e7\u0131s\u0131ndan hayati \u00f6neme sahip. Uzmanlara g\u00f6re bu veri dosyalar\u0131 F-35\u2019in en g\u00fc\u00e7l\u00fc silahlar\u0131ndan biri olarak g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. \u00c7\u00fcnk\u00fc u\u00e7a\u011f\u0131n d\u00fc\u015fman sahas\u0131na giri\u015f rotas\u0131 d\u00fc\u015fman hava savunma alanlar\u0131, u\u00e7a\u011f\u0131n g\u00f6r\u00fcnmezlik ve elektronik harp kabiliyetleri, sens\u00f6r ve silah kullan\u0131m zarflar\u0131 ile di\u011fer unsurlarla entegre taktikler dikkate al\u0131narak olu\u015fturuluyor. Bu veri olmadan F-35\u2019in operasyonel etkinli\u011fi ve pilotun hayatta kalma olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 ciddi \u00f6l\u00e7\u00fcde azal\u0131yor.<\/p>\n<p>Bug\u00fcne kadar F-35 yaz\u0131l\u0131m\u0131na yerli m\u00fcdahale hakk\u0131n\u0131 resmen elde eden tek \u00fclke \u0130srail oldu. \u0130srail, F-35I varyantlar\u0131nda kendi geli\u015ftirdi\u011fi yaz\u0131l\u0131mlar\u0131 entegre etme ve u\u00e7aklar\u0131n\u0131 ALIS\/ODIN a\u011f\u0131n\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda da i\u015fletme yetkisine sahip.<\/p>\n\n<p><span style=\"display: block; width: 343.125px; color: rgb(55, 58, 60); font-size: 14px; background-color: rgb(255, 249, 236);\"><\/span><\/p>\n<p>Kaynak :\u00a0<span style=\"background-color: rgb(255, 249, 236); color: rgb(55, 58, 60); font-size: 14px;\">https:\/\/www.donanimhaber.com\/hollanda-dan-carpici-cikis-f-35-yazilimi-iphone-gibi-kirilabilir&#8211;202133<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Hollanda Savunma Devlet Sekreteri Gijs Tuinman, yapt\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131klamada envanterdeki F-35 Lightning II sava\u015f u\u00e7aklar\u0131n\u0131n yaz\u0131l\u0131m mimarisine ili\u015fkin \u00e7arp\u0131c\u0131 bir de\u011ferlendirmede bulundu. Tuinman, verdi\u011fi deme\u00e7te, ABD\u2019nin yaz\u0131l\u0131m deste\u011fini kesmesi gibi &#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":121189,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[8],"tags":[3340,125,1460,639,888],"class_list":["post-121188","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-teknoloji","tag-f-35","tag-guncelleme","tag-ucagi","tag-veri","tag-yazilim"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ekamu.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/121188","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ekamu.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ekamu.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ekamu.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ekamu.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=121188"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ekamu.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/121188\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":121192,"href":"https:\/\/ekamu.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/121188\/revisions\/121192"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ekamu.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/121189"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ekamu.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=121188"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ekamu.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=121188"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ekamu.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=121188"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}