{"id":30116,"date":"2024-06-10T11:48:05","date_gmt":"2024-06-10T11:48:05","guid":{"rendered":"https:\/\/ekamu.net\/?p=30116"},"modified":"2024-06-10T11:48:05","modified_gmt":"2024-06-10T11:48:05","slug":"belirsizlik-ilkesi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ekamu.net\/index.php\/2024\/06\/10\/belirsizlik-ilkesi\/","title":{"rendered":"Belirsizlik ilkesi"},"content":{"rendered":"<p><p>Siyaset bilimi ile fen bilimlerinin belki de tek ortak noktas\u0131 \u2018Heisenberg belirsizlik ilkesidir. 1927\u2019de Alman fizik\u00e7i Werner Heisenberg, bir cismin belirli bir andaki konumu ile momentumunun ayn\u0131 anda ve kesin olarak \u00f6l\u00e7\u00fclmesinin teorik olarak imk\u00e2ns\u0131z oldu\u011funu \u00f6ne s\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr. Siyasette bazen toplumun hangi ak\u0131m\u0131n etkisi alt\u0131nda oldu\u011funu bilebilirsiniz ancak ne h\u0131zda bir de\u011fi\u015fim olaca\u011f\u0131n\u0131 kestiremezsiniz. Bazen de h\u0131zl\u0131 bir de\u011fi\u015fim olaca\u011f\u0131n\u0131 bilirsiniz fakat bu de\u011fi\u015fimin ne y\u00f6nde olaca\u011f\u0131 hakk\u0131nda fikriniz yoktur. K\u00fcresel siyasi dengelerden bahsedecek olursak, d\u00fcnya h\u0131zl\u0131 bir \u015fekilde de\u011fi\u015fim ge\u00e7iriyor, bunu kesin olarak s\u00f6yleyebiliriz. Nas\u0131l nitelikte, hangi \u015fartlar alt\u0131nda yeni bir d\u00fcnya d\u00fczeni in\u015fa edilecek i\u015fte bunu kestirmek \u00e7ok m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil.<\/p>\n<p><strong>Davos\u2019ta de\u011fi\u015fim<\/strong><\/p>\n<p>D\u00fcnya Ekonomik Forumu\u2019nun (WEF) kurucusu ve 53 y\u0131ld\u0131r ba\u015fkan\u0131 olarak g\u00f6rev yapan Klaus Schwab\u2019\u0131n icrac\u0131 ba\u015fkan olmay\u0131 b\u0131rakaca\u011f\u0131 a\u00e7\u0131kland\u0131. Davos\u2019ta ger\u00e7ekle\u015ftirilen toplant\u0131lar d\u00fcnya ekonomisini y\u00f6nlendirmekte \u00f6nemli rol oynuyordu ancak son y\u0131llarda a\u011f\u0131r ele\u015ftirilere de maruz kal\u0131yordu. Kapitalist Bat\u0131\u2019n\u0131n zenginlerinin d\u00fcnyan\u0131n daha az avantajl\u0131 kesimlerine tahakk\u00fcmlerini devam ettirme arac\u0131 olarak g\u00f6r\u00fclmeye ba\u015flanan WEF, iklim de\u011fi\u015fikli\u011fi ve s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirlik alanlar\u0131nda s\u0131n\u0131fta kalm\u0131\u015ft\u0131. Schwab\u2019\u0131n yerine kimin gelece\u011fi ve bundan sonra WEF\u2019in nas\u0131l bir yap\u0131da devam edece\u011fi belirsiz.<\/p>\n<p><strong>Mandela\u2019n\u0131n partisi iktidar\u0131 kaybediyor<\/strong><\/p>\n<p>G\u00fcney Afrika ge\u00e7ti\u011fimiz hafta sand\u0131\u011fa gitti. Nelson Mandela\u2019n\u0131n partisi Afrika Ulusal Kongresi (ANC), 30 sene sonra \u00e7o\u011funlu\u011funu yitirdi ve tek ba\u015f\u0131na iktidar olma \u015fans\u0131 yok. \u2018Apartheid\u2019 sonras\u0131 ilk defa b\u00f6yle bir durum tezah\u00fcr ediyor. 1994 y\u0131l\u0131ndaki se\u00e7imleri, \u0131rk\u00e7\u0131 rejime kar\u015f\u0131 m\u00fccadele eden ANC kazanm\u0131\u015f, 1999, 2004, 2009 ve 2014 se\u00e7imlerinin hepsinde tek ba\u015f\u0131na iktidar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fc. Fakat iktidar\u0131n koltu\u011funun salland\u0131\u011f\u0131n\u0131n sinyalleri 2019 se\u00e7imlerinde g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f, ANC ilk defa y\u00fczde 60 oy oran\u0131n\u0131n alt\u0131na d\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fc. G\u00fcney Afrika Cumhuriyeti, e\u015fitsizli\u011fin en fazla oldu\u011fu \u00fclkelerden biri ve yolsuzluk iddialar\u0131yla y\u0131llard\u0131r \u00e7alkalan\u0131yor. Halk\u0131n art\u0131k yeni bir paradigma aray\u0131\u015f\u0131nda oldu\u011fu se\u00e7im sonu\u00e7lar\u0131ndan anla\u015f\u0131l\u0131yor. Yeni h\u00fck\u00fcmet nas\u0131l \u015fekillenecek belirsiz ancak G\u00fcney Afrika\u2019da bir d\u00f6nemin sona erdi\u011fini s\u00f6ylemek m\u00fcmk\u00fcn.<\/p>\n<p><strong>Sab\u0131kal\u0131 ba\u015fkan: Trump<\/strong><\/p>\n<p>ABD tarihinde ilk defa bir eski ba\u015fkan kriminal olarak su\u00e7lu bulundu. New York eyaletinde s\u00fcregelen \u2018sus pay\u0131\u2019 davas\u0131nda j\u00fcri, eski ba\u015fkan ve 2024 se\u00e7imlerinde yeniden ba\u015fkan aday\u0131 Donald Trump\u2019\u0131n, hakk\u0131nda y\u00f6neltilen 34 ayr\u0131 su\u00e7laman\u0131n tamam\u0131nda su\u00e7lu oldu\u011funa karar verdi. J\u00fcrinin karar\u0131 b\u00fcy\u00fck sansasyon yaratt\u0131; Trump karardan sonra yapt\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131klamalarda \u00e7ok sert ifadelerde bulundu ve masum oldu\u011fu iddias\u0131n\u0131 yeniden kuvvetle dile getirdi.<\/p>\n<p>Amerikan adalet sistemi bize ve k\u0131ta Avrupa\u2019s\u0131na g\u00f6re farkl\u0131 ilerliyor. Hi\u00e7bir hukuk bilgisi olmas\u0131 aranmayan ki\u015filer aras\u0131ndan j\u00fcri se\u00e7iliyor ve bu bir grup insan vicdanen ve h\u00e2kimin hukuki y\u00f6nlendirmelerine g\u00f6re sadece su\u00e7lu ya da su\u00e7suz karar\u0131 veriyor. Mahkumiyetin nas\u0131l olaca\u011f\u0131na daha sonra h\u00e2kim karar veriyor. Trump\u2019\u0131n cezaevine girme ihtimali bulunsa da bu epey d\u00fc\u015f\u00fck bir ihtimal zira en hafif su\u00e7 kategorisinden (E s\u0131n\u0131f\u0131 \u2018felony\u2019) ceza alacak ve ge\u00e7mi\u015fte sab\u0131ka kayd\u0131 yok. Ancak h\u00fck\u00fcm giymi\u015f bir su\u00e7lunun ba\u015fkan olabilme ihtimali pek \u00e7ok belirsizli\u011fi beraberinde getiriyor. Anayasaya g\u00f6re bir engel bulunmamakla beraber e\u011fer Trump hapis cezas\u0131 al\u0131rsa bunun nas\u0131l infaz edilece\u011fi b\u00fcy\u00fck bir soru i\u015fareti.<\/p>\n<p>D\u00fcnya kabuk de\u011fi\u015ftiriyor; de\u011fi\u015fim r\u00fczgarlar\u0131 giderek sertle\u015fiyor. Siyaset\u00e7iler bu r\u00fczg\u00e2r\u0131 arkas\u0131na almak ister. Dikkat ederseniz \u0130ngiltere\u2019de ana muhalefetteki \u0130\u015f\u00e7i Partisi\u2019nin parolas\u0131 \u2018Change\u2019 yani de\u011fi\u015fim. Benzer \u015fekilde 2008\u2019de Obama\u2019n\u0131n se\u00e7im slogan\u0131 da buydu. \u0130\u015f\u00e7i Partisi lideri Starmer, \u0130ngiliz halk\u0131n\u0131n a\u015f\u0131r\u0131 sa\u011f ve sol\u2019dan uzak durmak istedi\u011fini iddia etti ama de\u011fi\u015fimden yana oldu\u011funu da ekledi. K\u00fcresel kamuoyu da asl\u0131nda benzer \u015fekilde halinden memnun de\u011fil fakat yar\u0131n\u0131n d\u00fcnden daha k\u00f6t\u00fc olmamas\u0131 i\u00e7in temkinli.<\/p>\n\n<p>Kaynak :\u00a0<span style=\"background-color: rgb(255, 249, 236); color: rgb(55, 58, 60); font-size: 14px;\">http:\/\/www.milliyet.com.tr\/yazarlar\/ege-dogac-erdogan\/belirsizlik-ilkesi-7135970<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Siyaset bilimi ile fen bilimlerinin belki de tek ortak noktas\u0131 \u2018Heisenberg belirsizlik ilkesidir. 1927\u2019de Alman fizik\u00e7i Werner Heisenberg, bir cismin belirli bir andaki konumu ile momentumunun ayn\u0131 anda ve kesin olarak \u00f6l\u00e7\u00fclmesinin teorik olarak &#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":30117,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[8],"tags":[978,197,1825,979,82],"class_list":["post-30116","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-teknoloji","tag-anc","tag-baskan","tag-degisim","tag-secim","tag-suc"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ekamu.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/30116","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ekamu.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ekamu.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ekamu.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ekamu.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=30116"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ekamu.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/30116\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":30118,"href":"https:\/\/ekamu.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/30116\/revisions\/30118"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ekamu.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/30117"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ekamu.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=30116"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ekamu.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=30116"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ekamu.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=30116"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}