{"id":71759,"date":"2024-08-19T18:12:05","date_gmt":"2024-08-19T18:12:05","guid":{"rendered":"https:\/\/ekamu.net\/?p=71759"},"modified":"2024-08-19T18:12:05","modified_gmt":"2024-08-19T18:12:05","slug":"super-kutleli-kara-deliklerin-galaksiler-uzerindeki-etkisi-kesfedildi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ekamu.net\/index.php\/2024\/08\/19\/super-kutleli-kara-deliklerin-galaksiler-uzerindeki-etkisi-kesfedildi\/","title":{"rendered":"S\u00fcper k\u00fctleli kara deliklerin galaksiler \u00fczerindeki etkisi ke\u015ffedildi"},"content":{"rendered":"

<\/span> \u00c7in’de y\u00fcr\u00fct\u00fclen bir \u00e7al\u0131\u015fma ilk kez s\u00fcper k\u00fctlelibir kara deli\u011fin <\/strong>kendi galaksisinin ya\u015fam\u0131 ve \u00f6l\u00fcm\u00fc \u00fczerindeki etkisinin do\u011frudan kan\u0131t\u0131n\u0131 ortaya koydu. \u00c7in ve Fransa’dan ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar yak\u0131nlardaki 69 galaksiyi inceleyerek, bir galaksinin merkezindeki kara deli\u011fin \u00e7evresindeki so\u011fuk gaz\u0131 \u0131s\u0131tarak yo\u011funla\u015fmas\u0131n\u0131 ve yeni y\u0131ld\u0131zlar olu\u015fturmas\u0131n\u0131 engelleyebilece\u011fini<\/strong> buldular. <\/figure>\n

B\u00fcy\u00fck kara delikler ya\u015fam i\u00e7in iyi de\u011fil<\/b><\/p>\n

Bilim insanlar\u0131na g\u00f6re so\u011fuk gaz, y\u0131ld\u0131z olu\u015fumu i\u00e7in gerekli hammadde konumunda. Ara\u015ft\u0131rmaya g\u00f6re kara delik ne kadar b\u00fcy\u00fckse galakside o kadar az so\u011fuk gaz bulunuyor. <\/strong>Haliyle galaksilerin merkezinde bulunan s\u00fcper k\u00fctleli kara delikler bir anlamda galaksilerin ya\u015fam\u0131n\u0131 da s\u00f6m\u00fcr\u00fcyor. Bu ke\u015fif, neden baz\u0131 galaksiler b\u00fcy\u00fcmeye devam ederken di\u011ferlerinin uykuda oldu\u011funa \u0131\u015f\u0131k tutuyor.<\/p>\n

Bu, bir mumun \u00fczerine ters \u00e7evrilmi\u015f bir bardak koymaya benziyor. Mum, birka\u00e7 saniye sonra havas\u0131zl\u0131ktan s\u00f6nerken kara delik de galaksinin yeni y\u0131ld\u0131z \u00fcretmesini engelliyor. Yeni y\u0131ld\u0131zlar\u0131n do\u011fmamas\u0131 ise galaksideki ya\u015fam i\u00e7in olumsuz bir durum olu\u015fturuyor. Bulgular, kara deli\u011fin k\u00fctlesi ile y\u0131ld\u0131z olu\u015fumu i\u00e7in \u00e7ok \u00f6nemli olan so\u011fuk gaz\u0131n mevcudiyeti aras\u0131nda do\u011frudan bir ili\u015fki oldu\u011funu g\u00f6zler \u00f6n\u00fcne seriyor.<\/p>\n

Bilim insanlar\u0131 s\u00fcper k\u00fctleli bir kara deli\u011fin k\u00fctlesi ile galaksisindeki y\u0131ld\u0131zlar\u0131n k\u00fctlesi aras\u0131ndaki ba\u011flant\u0131y\u0131 uzun zamand\u0131r biliyor. Universite Paris-Saclay’den \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n ortak yazarlar\u0131ndan David Elbaz\u2019a g\u00f6re kara delik, y\u0131ld\u0131z olu\u015fumunun \u00e7oktan sona erdi\u011fi bir b\u00f6lge olan galaktik \u015fi\u015fkinlikteki t\u00fcm y\u0131ld\u0131zlar\u0131n k\u00fctlesinin yakla\u015f\u0131k binde biri kadard\u0131r.<\/p>\n

Teori vard\u0131, kan\u0131t yoktu<\/b><\/p>\n

<\/span> G\u00f6kbilimciler kara deli\u011fin bir \u015fekilde yeni y\u0131ld\u0131zlar\u0131n olu\u015fumunu engelleyebilece\u011fini \u00f6ne s\u00fcrm\u00fc\u015flerdi ancak \u015fimdiye kadar bu teoriyi destekleyecek do\u011frudan bir kan\u0131t yoktu.<\/strong> Bu arada yeni \u00e7al\u0131\u015fma, y\u0131ld\u0131zlararas\u0131 ortam\u0131n ana bile\u015feni ve y\u0131ld\u0131z olu\u015fumunda kilit bir bile\u015fen olan atomik hidrojen ad\u0131 verilen belirli bir gaz t\u00fcr\u00fcne odakland\u0131. <\/figure>\n

\u00c7al\u0131\u015fmada ayr\u0131ca, bir galaksideki atomik hidrojen miktar\u0131n\u0131n, toplam y\u0131ld\u0131z say\u0131s\u0131 veya galaktik \u015fi\u015fkinli\u011fin boyutu gibi fakt\u00f6rlerden ziyade, merkezindeki kara deli\u011fin k\u00fctlesiyle g\u00fc\u00e7l\u00fc bir \u015fekilde ba\u011flant\u0131l\u0131 oldu\u011fu bulundu.<\/p>\n

Ara\u015ft\u0131rmada kara delik k\u00fctlesinin etkisi ortadan kald\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, so\u011fuk gaz i\u00e7eri\u011fi ile di\u011fer fakt\u00f6rler aras\u0131ndaki korelasyonun \u00e7ok zay\u0131f oldu\u011funu a\u00e7\u0131klad\u0131. Bu da kara delik k\u00fctlesinin bir galaksideki so\u011fuk gaz miktar\u0131n\u0131 etkileyen en \u00f6nemli fiziksel parametre oldu\u011funu g\u00f6steriyor. Bilim insanlar\u0131 bu bulgu i\u00e7in iki olas\u0131 a\u00e7\u0131klama \u00f6neriyor.<\/p>\n

Birincisi, kara delik galaksiden gaz f\u0131rlatabilir, ancak bu pek olas\u0131 de\u011fildir \u00e7\u00fcnk\u00fc bir\u00e7ok galaksi aktif kara deliklerle bile hala y\u0131ld\u0131z olu\u015fturmaya devam ediyor. \u0130kinci olas\u0131l\u0131k ise aktif bir kara delikten \u00e7\u0131kan jetlerin \u00e7evredeki gaz\u0131 \u0131s\u0131tarak galaksiyi beslemesini engellemesi; bu, galaksi a\u00e7l\u0131\u011f\u0131 olarak bilinen bir s\u00fcre\u00e7. Bu ikinci teori kozmoloji ara\u015ft\u0131rmalar\u0131ndaki say\u0131sal sim\u00fclasyonlarla da destekleniyor.<\/p>\n

Ara\u015ft\u0131rma ekibi, \u00c7in’in FAST radyo teleskobu ile G\u00fcney Afrika ve Avustralya’da yak\u0131nda kurulacak olan Square Kilometre Array’den elde edilecek verileri kullanarak sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 daha ileri d\u00fczeyde test etmeyi planl\u0131yor.<\/p>\n\n

<\/span><\/p>\n

Kaynak :\u00a0https:\/\/www.donanimhaber.com\/dev-kara-deliklerin-galaksiler-uzerindeki-etkisi-kesfedildi–180879<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u00c7in’de y\u00fcr\u00fct\u00fclen bir \u00e7al\u0131\u015fma ilk kez s\u00fcper k\u00fctlelibir kara deli\u011fin kendi galaksisinin ya\u015fam\u0131 ve \u00f6l\u00fcm\u00fc \u00fczerindeki etkisinin do\u011frudan kan\u0131t\u0131n\u0131 ortaya koydu. \u00c7in ve Fransa’dan ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar yak\u0131nlardaki 69 galaksiyi inceleyerek, bir galaksinin …<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":71760,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[8],"tags":[764,3986,3987,1096,3988],"class_list":["post-71759","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-teknoloji","tag-galaksi","tag-kara-delik","tag-kutlesi","tag-yildiz","tag-yildizlar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ekamu.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/71759","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ekamu.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ekamu.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ekamu.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ekamu.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=71759"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ekamu.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/71759\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":71763,"href":"https:\/\/ekamu.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/71759\/revisions\/71763"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ekamu.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/71760"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ekamu.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=71759"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ekamu.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=71759"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ekamu.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=71759"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}