{"id":77772,"date":"2024-09-20T23:00:06","date_gmt":"2024-09-20T23:00:06","guid":{"rendered":"https:\/\/ekamu.net\/?p=77772"},"modified":"2024-09-20T23:00:06","modified_gmt":"2024-09-20T23:00:06","slug":"ayda-hala-aktif-yanardaglar-olabilir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ekamu.net\/index.php\/2024\/09\/20\/ayda-hala-aktif-yanardaglar-olabilir\/","title":{"rendered":"Ay’da hala aktif yanarda\u011flar olabilir"},"content":{"rendered":"

<\/span> \u00c7in\u2019in 2020 y\u0131l\u0131nda Chang’e 5<\/strong> g\u00f6revi ile D\u00fcnya\u2019ya getirilen Ay<\/strong> topra\u011f\u0131 \u00f6rneklerinde tespit edilen k\u00fc\u00e7\u00fck cam boncuklara g\u00f6re Ay y\u00fczeyinde jeolojik olarak yak\u0131n bir zaman aral\u0131\u011f\u0131nda volkanik aktiviteler<\/strong> ya\u015fand\u0131. Hatta bulgular Ay\u2019\u0131n bug\u00fcn bile volkanik olarak aktif olabilece\u011fine i\u015faret ediyor. Bu ke\u015fif, Ay’\u0131n evrimi hakk\u0131nda bildi\u011fimizi sand\u0131\u011f\u0131m\u0131z her \u015feyi ters y\u00fcz edebilir. <\/figure>\n

Ay’da halen volkanik aktivite olabilir<\/b><\/p>\n

Bilim insanlar\u0131 bir s\u00fcredir Ay\u2019\u0131n ge\u00e7mi\u015finde zaten volkanik faaliyetlerin oldu\u011funu biliyor. Ancak bu faaliyetlerin en son 3 ila 3,8 milyar y\u0131l \u00f6ncesine dayand\u0131\u011f\u0131<\/strong> d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcyordu. \u00c7in\u2019in Chang’e 5 g\u00f6revi ise Ay’\u0131n \u00e7ok daha yak\u0131n bir ge\u00e7mi\u015fte volkanik patlamalar ya\u015fad\u0131\u011f\u0131na dair kan\u0131tlar sunuyor. Ancak Chang’e 5’in getirdi\u011fi kan\u0131tlar<\/strong>, Ay’\u0131n \u00e7ok daha yak\u0131n bir ge\u00e7mi\u015fte, yakla\u015f\u0131k 123 milyon y\u0131l \u00f6nce<\/strong>, volkanik faaliyetler ya\u015fad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ortaya koydu. Bu yeni ke\u015fif, \u00c7in Bilimler Akademisi\u2019nden Bi-Wen Wang ve Qian Zhang liderli\u011findeki bir ekip taraf\u0131ndan yap\u0131lan detayl\u0131 analizlerle ve uranyum-kur\u015fun tarihlendirmesi ile ortaya \u00e7\u0131kt\u0131.<\/p>\n

<\/span> Kozmik \u00f6l\u00e7ekte bu 123 milyon y\u0131l, neredeyse “d\u00fcn<\/strong>” anlam\u0131na geliyor. Bu durum, Ay’\u0131n olu\u015fumundan bu yana s\u00fcrekli volkanik olarak aktif olabilece\u011fini ve hatta bug\u00fcn bile bu aktivitenin devam ediyor olabilece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcr\u00fcyor. Bu ke\u015fif, Ay\u2019\u0131n tamamen “\u00f6l\u00fc” bir g\u00f6k cismi olmad\u0131\u011f\u0131na dair g\u00fc\u00e7l\u00fc bir ipucu sunuyor. <\/figure>\n
<\/span> Chang’e 5’in toplad\u0131\u011f\u0131 1,7 graml\u0131k<\/strong> Ay topra\u011f\u0131nda bulunan sadece \u00fc\u00e7 k\u00fc\u00e7\u00fck cam boncuk<\/strong>, bu volkanik aktivitelerin en somut delilleri olarak \u00f6ne \u00e7\u0131k\u0131yor. \u00a020 ila 400 mikron<\/strong> b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcndeki bu boncuklar, volkanik lav f\u0131skiyelerinin sonucu olarak olu\u015fmu\u015f olabilir. Bu t\u00fcr boncuklar daha \u00f6nce de Ay y\u00fczeyinde bulunmu\u015ftu ancak hepsi milyarlarca y\u0131l \u00f6ncesine tarihlenmi\u015fti. Cam boncuklar veya tanecikleri diyebilece\u011fim bu par\u00e7alar g\u00f6kta\u015f\u0131 \u00e7arpmas\u0131 sonucu da olu\u015fabiliyor. Ancak ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar yeni bulgular\u0131n volkanizmaya ait oldu\u011funu s\u00f6yl\u00fcyor. Numunelerde asteroid \u00e7arpmas\u0131 ile olu\u015fan par\u00e7ac\u0131klar da bulunuyor. <\/figure>\n

Sorular fazla, cevaplar \u015fimdilik az<\/b><\/p>\n

<\/span> Bu yeni bulgular, Ay’\u0131n i\u00e7 yap\u0131s\u0131 hakk\u0131ndaki modelleri yeniden de\u011ferlendirilmesi gerekti\u011fini ortaya koyuyor. Ay\u2019\u0131n 4,5 milyar y\u0131l \u00f6nce olu\u015fumundan bu yana i\u00e7 yap\u0131s\u0131n\u0131n so\u011fumas\u0131 ve volkanik aktivitelerin sona ermi\u015f olmas\u0131 gerekiyordu. Ancak bu volkanik cam boncuklar, Ay\u2019\u0131n hala yerel \u0131s\u0131 kaynaklar\u0131na sahip olabilece\u011fini g\u00f6steriyor. Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, bu cam boncuklar\u0131n y\u00fcksek oranda nadir toprak elementleri<\/strong> ve toryum<\/strong> i\u00e7erdi\u011fini belirledi. Bu elementler, radyoaktif bozunma<\/strong> yoluyla \u0131s\u0131 \u00fcretebiliyor ve bu da Ay\u2019\u0131n mantosunda yerel \u00e7apta kayalar\u0131n eriyip k\u00fc\u00e7\u00fck volkanik patlamalara neden olabilece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcr\u00fcyor. <\/figure>\n

Bu ke\u015fifler, Ay’daki potansiyel volkanik aktivitelerle ilgili bir\u00e7ok yeni soruyu da g\u00fcndeme getiriyor. Ancak bu sorulardan iki tanesi \u00e7ok kritik. Birincisi, bu volkanizma bug\u00fcn aktif olabilir mi? Ve e\u011fer Ay volkanizmas\u0131 hala mevcutsa, gelecekte Ay’da \u00fcs kuracak astronotlar taraf\u0131ndan enerjisinden faydalanmak m\u00fcmk\u00fcn m\u00fc?<\/p>\n

Her ne kadar bu sorular hen\u00fcz kesin bir yan\u0131t bulmasa da, bir \u015fey art\u0131k net: Ay, d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz kadar “\u00f6l\u00fc” de\u011fil. Volkanik aktiviteler, belki de hala zaman zaman Ay\u2019\u0131n y\u00fczeyinde ger\u00e7ekle\u015fiyor.<\/p>\n\n

<\/span><\/p>\n

Kaynak :\u00a0https:\/\/www.donanimhaber.com\/ay-da-hala-aktif-yanardaglar-olabilir–181778<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u00c7in\u2019in 2020 y\u0131l\u0131nda Chang’e 5 g\u00f6revi ile D\u00fcnya\u2019ya getirilen Ay topra\u011f\u0131 \u00f6rneklerinde tespit edilen k\u00fc\u00e7\u00fck cam boncuklara g\u00f6re Ay y\u00fczeyinde jeolojik olarak yak\u0131n bir zaman aral\u0131\u011f\u0131nda volkanik aktiviteler ya\u015fand\u0131. Hatta bulgular Ay\u2019\u0131n bug\u00fcn bile …<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":77773,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[8],"tags":[1314,4488,4489],"class_list":["post-77772","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-teknoloji","tag-cam","tag-volkanik","tag-volkanik-aktiviteler"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ekamu.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/77772","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ekamu.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ekamu.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ekamu.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ekamu.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=77772"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ekamu.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/77772\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":77778,"href":"https:\/\/ekamu.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/77772\/revisions\/77778"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ekamu.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/77773"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ekamu.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=77772"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ekamu.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=77772"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ekamu.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=77772"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}