{"id":80110,"date":"2024-09-26T10:36:41","date_gmt":"2024-09-26T10:36:41","guid":{"rendered":"https:\/\/ekamu.net\/?p=80110"},"modified":"2024-09-26T10:36:41","modified_gmt":"2024-09-26T10:36:41","slug":"covid-19un-kokeni-saptandi-laboratuvardan-mi-yoksa-pazardan-mi-yayildi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ekamu.net\/index.php\/2024\/09\/26\/covid-19un-kokeni-saptandi-laboratuvardan-mi-yoksa-pazardan-mi-yayildi\/","title":{"rendered":"Covid-19&#8217;un k\u00f6keni saptand\u0131: Laboratuvardan m\u0131 yoksa pazardan m\u0131 yay\u0131ld\u0131?"},"content":{"rendered":"<p><figure> <span> <img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/ekamu.net\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/covid-19un-kokeni-saptandi-laboratuvardan-mi-yoksa-pazardan-mi-yayildi-0-ZYqiQWdj.jpg\"\/> <\/span> Yeni bir rapordan elde edilen genetik kan\u0131tlar, <strong>koronavir\u00fcs <\/strong>pandemisinin b\u00fcy\u00fck olas\u0131l\u0131kla <strong>Wuhan <\/strong>pazar\u0131ndaki hayvanlardan yay\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6steriyor. Uluslararas\u0131 bilim insanlar\u0131ndan olu\u015fan bir ekip, yay\u0131nlad\u0131klar\u0131 hakemli bir makalede, genetik kan\u0131tlar\u0131n koronavir\u00fcs pandemisinin b\u00fcy\u00fck olas\u0131l\u0131kla ilk insan vakalar\u0131n\u0131n \u00e7o\u011funun tespit edildi\u011fi \u00c7in&#8217;in Wuhan kentindeki <strong>pazarda sat\u0131lan hayvan<\/strong> <strong>veya hayvanlardan<\/strong> do\u011fal bir yay\u0131lma ile ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6sterdi. <\/figure>\n<p><b>Salg\u0131n, \u00e7ok b\u00fcy\u00fck olas\u0131l\u0131kla hayvan kaynakl\u0131<\/b><\/p>\n<p>Bilim insanlar\u0131,<strong> Covid-19 <\/strong>pandemisinin kayna\u011f\u0131n\u0131n enfekte hayvanlar oldu\u011funa dair yeni kan\u0131tlar sundu. \u00d6zellikle Wuhan&#8217;daki bir pazardan yay\u0131ld\u0131\u011f\u0131 ihtimali,<strong> laboratuvar s\u0131z\u0131nt\u0131s\u0131 teorisine k\u0131yasla daha g\u00fc\u00e7l\u00fc bir a\u00e7\u0131klama <\/strong>olarak \u00f6ne \u00e7\u0131k\u0131yor. Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, 2020 y\u0131l\u0131n\u0131n Ocak ay\u0131nda \u00c7in&#8217;de toplanan y\u00fczlerce \u00f6rne\u011fi analiz ederek, vir\u00fcs\u00fcn kayna\u011f\u0131 olabilecek hayvanlar\u0131 incelediler. Ara\u015ft\u0131rma sonu\u00e7lar\u0131, \u00f6zellikle <strong>rakun k\u00f6pekleri, misk kedileri ve bambu farelerinin<\/strong> pandeminin kayna\u011f\u0131 olabilece\u011fini i\u015faret ediyor. Ancak, bu bulgular kesin bir kan\u0131t sunam\u0131yor. Bilim insanlar\u0131, vir\u00fcsle bu hayvanlar\u0131n ayn\u0131 pazardaki varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 tespit etti ancak hayvanlar\u0131n vir\u00fcs\u00fc ta\u015f\u0131y\u0131p ta\u015f\u0131mad\u0131\u011f\u0131 net olarak ortaya koyamad\u0131.<\/p>\n<figure> <span> <img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/ekamu.net\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/covid-19un-kokeni-saptandi-laboratuvardan-mi-yoksa-pazardan-mi-yayildi-1-xs26aDtd.jpg\"\/> <\/span> Ara\u015ft\u0131rman\u0131n detaylar\u0131, Ocak 2020&#8217;de \u00c7inli yetkililer taraf\u0131ndan toplanan \u00e7evresel \u00f6rneklerin genetik analizine dayan\u0131yor. Bu \u00f6rnekler aras\u0131nda, hayvan kafeslerinden ve pazar tezgahlar\u0131ndan al\u0131nan numuneler yer al\u0131yor. Elde edilen bulgular, Covid vir\u00fcs\u00fc ve potansiyel hayvan kaynaklar\u0131n\u0131n ayn\u0131 lokasyonlarda bulunabilece\u011fini g\u00f6steriyor. <\/figure>\n<p>ABD ve Fransa&#8217;dan bilim insanlar\u0131, bu verilerle daha derin genetik analizler ger\u00e7ekle\u015ftirerek, pandeminin erken a\u015famalar\u0131ndaki vir\u00fcs \u00e7e\u015fitlili\u011fini incelemeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131. Bu \u00e7al\u0131\u015fmalarda, hem DNA hem de RNA kal\u0131nt\u0131lar\u0131 arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla hangi hayvanlar\u0131n ve vir\u00fcslerin pazarda bulundu\u011fu belirlendi.<\/p>\n<p>ABD&#8217;deki Scripps Enstit\u00fcs\u00fc&#8217;nden <strong>Prof. Kristian Andersen<\/strong>, <em>&#8220;Tek bir tezgah d\u00fczeyinde bile, salg\u0131n\u0131n y\u00fcksek olas\u0131l\u0131kla kayna\u011f\u0131n\u0131n pazar oldu\u011funu g\u00f6steren \u00e7ok tutarl\u0131 bir hikaye buluyoruz&#8221;<\/em> diyor. Ancak vir\u00fcs\u00fcn ayn\u0131 anda ayn\u0131 yerde bulunmas\u0131, herhangi bir hayvana bula\u015ft\u0131\u011f\u0131 anlam\u0131na gelmiyor. \u00d6rneklerde en s\u0131k rastlanan hayvan, yayg\u0131n olarak g\u00f6r\u00fclen rakun k\u00f6pe\u011fiydi. Bu hayvan\u0131n deneylerde Covid&#8217;i hem yakalad\u0131\u011f\u0131 hem de bula\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fcld\u00fc.<\/p>\n<p>Genetik analizin derinli\u011fi, sat\u0131lan belirli rakun k\u00f6pe\u011fi t\u00fcrlerinin belirlenmesini sa\u011flad\u0131. Bunlar\u0131n, k\u00fcrkleri i\u00e7in yeti\u015ftirilenlerden ziyade G\u00fcney \u00c7in&#8217;de vah\u015fi do\u011fada daha yayg\u0131n olarak bulunan t\u00fcrler oldu\u011fu g\u00f6r\u00fcld\u00fc. Bu da bilim insanlar\u0131na bundan sonra nereye bakacaklar\u0131 konusunda ipu\u00e7lar\u0131 veriyor.<\/p>\n<figure> <span> <img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/ekamu.net\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/covid-19un-kokeni-saptandi-laboratuvardan-mi-yoksa-pazardan-mi-yayildi-2-ksQDPJCg.jpg\"\/> <\/span> Ara\u015ft\u0131rma ekibi ayr\u0131ca pazarda bulunan viral numunelerin genetik kodunu pandeminin ilk g\u00fcnlerinde hastalardan al\u0131nan numunelerle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rd\u0131. Viral numunelerdeki \u00e7e\u015fitli mutasyonlar incelemek de ipu\u00e7lar\u0131 sa\u011fl\u0131yordu. Numuneler, koronav\u00fcr\u00fcs\u00fcn pazarda birden \u00e7ok kez ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve hayvanlardan insanlara iki potansiyel yay\u0131lma olay\u0131 ya\u015fand\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6steriyor ancak kesin kan\u0131t sa\u011flam\u0131yor. <\/figure>\n<p>Prof. Kristian Andersen ise bulgular\u0131n tutarl\u0131 bir hikaye sundu\u011funu ve pandeminin \u00e7\u0131k\u0131\u015f noktas\u0131n\u0131n pazar olabilece\u011fine i\u015faret etti\u011fini vurguluyor. Ara\u015ft\u0131rmalar\u0131na g\u00f6re pandeminin ilk g\u00fcnlerinde g\u00f6r\u00fclen koronavir\u00fcs\u00fcn t\u00fcm genetik \u00e7e\u015fitlili\u011fi pazarda bulunuyordu.<\/p>\n<p>Arizona \u00dcniversitesi&#8217;nden Prof Michael Worobey de bu \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n, erken vakalar ve hastaneye yat\u0131\u015flar\u0131n pazarla ba\u011flant\u0131l\u0131 olmas\u0131 gibi di\u011fer verilerle birle\u015fti\u011finde, Covid&#8217;in hayvan k\u00f6kenli oldu\u011funa i\u015faret etti\u011fini s\u00f6yledi. Worobey, <em>\u201cBunun b\u00f6yle oldu\u011fu makul <strong>\u015f\u00fcphenin \u00e7ok \u00f6tesinde<\/strong>\u201d<\/em> derken di\u011fer a\u00e7\u0131klamalar\u0131n hayali ve sa\u00e7ma oldu\u011funu s\u00f6yledi.<\/p>\n<p>Worobey\u2019in bu s\u00f6ylemi laboratuvar s\u0131z\u0131nt\u0131s\u0131na at\u0131fta bulunuyor.<\/p>\n<p><b>Vir\u00fcs laboratuvardan m\u0131 s\u0131zd\u0131?<\/b><\/p>\n<figure> <span> <img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/ekamu.net\/wp-content\/uploads\/2024\/09\/covid-19un-kokeni-saptandi-laboratuvardan-mi-yoksa-pazardan-mi-yayildi-3-vfQgalf9.jpg\"\/> <\/span> Laboratuvar s\u0131z\u0131nt\u0131s\u0131 teorisi, vir\u00fcs\u00fcn vah\u015fi ya\u015famdan yay\u0131lmak yerine, uzun s\u00fcredir koronavir\u00fcsler \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015fan Wuhan Viroloji Enstit\u00fcs\u00fc&#8217;nden (WIV) geldi\u011fini savunuyor. Enstit\u00fc, pazara arabayla 40 dakika uzakl\u0131kta yer al\u0131yor. Haziran 2023&#8217;te, vir\u00fcs\u00fcn kayna\u011f\u0131n\u0131 inceleyen ilgili t\u00fcm kurumlar ya bir s\u0131z\u0131nt\u0131n\u0131n ya da hayvan k\u00f6kenli bir vir\u00fcs\u00fcn makul senaryolar oldu\u011funu s\u00f6ylemi\u015fti. <\/figure>\n<p>Prof Andersen, vir\u00fcs \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015fan laboratuvar\u0131n varl\u0131\u011f\u0131 ve bunun pazara yak\u0131nl\u0131\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde s\u0131z\u0131nt\u0131 fikrinin olas\u0131 g\u00f6r\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc s\u00f6ylerken<strong> ger\u00e7e\u011fin daha farkl\u0131 oldu\u011funu<\/strong> alt\u0131n\u0131 \u00e7iziyor. Bilim insan\u0131na g\u00f6re ger\u00e7ek merkez \u00fcss\u00fcn\u00fcn pazar oldu\u011fu hatta bu pazar\u0131n i\u00e7indeki spesifik yerleri i\u015faret eden <strong>\u00e7ok say\u0131da verinin oldu\u011funu<\/strong> s\u00f6yl\u00fcyor.\u00a0 Salg\u0131n\u0131n kayna\u011f\u0131 olabilecek hayvanlar\u0131n tespit edilmesi, salg\u0131n\u0131n hayvan kaynakl\u0131 oldu\u011funa dair daha fazla kan\u0131t i\u00e7in bilim insanlar\u0131n\u0131n nerelere bakabilece\u011fine dair ipu\u00e7lar\u0131 sa\u011fl\u0131yor. Ancak Covid&#8217;in ilk g\u00fcnlerinde \u00e7iftlikler hayvanlar\u0131n\u0131 imha etti\u011fi i\u00e7in art\u0131k bulunacak herhangi bir kan\u0131t kalmam\u0131\u015f olabilir.<\/p>\n\n<p><span style=\"display: block; width: 343.125px; color: rgb(55, 58, 60); font-size: 14px; background-color: rgb(255, 249, 236);\"><\/span><\/p>\n<p>Kaynak :\u00a0<span style=\"background-color: rgb(255, 249, 236); color: rgb(55, 58, 60); font-size: 14px;\">https:\/\/www.donanimhaber.com\/covid-19-laboratuvardan-mi-yoksa-pazardan-mi-yayildi-iste-cevap&#8211;182168<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Yeni bir rapordan elde edilen genetik kan\u0131tlar, koronavir\u00fcs pandemisinin b\u00fcy\u00fck olas\u0131l\u0131kla Wuhan pazar\u0131ndaki hayvanlardan yay\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6steriyor. Uluslararas\u0131 bilim insanlar\u0131ndan olu\u015fan bir ekip, yay\u0131nlad\u0131klar\u0131 hakemli bir makalede, genetik &#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":80111,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[8],"tags":[2447,74,420,85,4684],"class_list":["post-80110","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-teknoloji","tag-bilim","tag-hayvan","tag-insan","tag-pazar","tag-pazarda"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ekamu.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/80110","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ekamu.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ekamu.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ekamu.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ekamu.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=80110"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ekamu.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/80110\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":80116,"href":"https:\/\/ekamu.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/80110\/revisions\/80116"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ekamu.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/80111"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ekamu.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=80110"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ekamu.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=80110"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ekamu.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=80110"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}