{"id":86404,"date":"2024-10-15T15:00:07","date_gmt":"2024-10-15T15:00:07","guid":{"rendered":"https:\/\/ekamu.net\/?p=86404"},"modified":"2024-10-15T15:00:07","modified_gmt":"2024-10-15T15:00:07","slug":"prof-dr-sevket-pamuk-piyasa-yanlisi-donem-bitiyor","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ekamu.net\/index.php\/2024\/10\/15\/prof-dr-sevket-pamuk-piyasa-yanlisi-donem-bitiyor\/","title":{"rendered":"Prof. Dr. \u015eevket Pamuk: Piyasa yanl\u0131s\u0131 d\u00f6nem bitiyor"},"content":{"rendered":"
\n

\u0130ktisat tarih\u00e7isi Prof. Dr. \u015eevket Pamuk Bloomberg HT ekranlar\u0131nda Daron Acemo\u011flu ve iki meslekta\u015f\u0131n\u0131n ald\u0131\u011f\u0131 Nobel \u00d6d\u00fcl\u00fc hakk\u0131nda de\u011ferlendirmelerde bulunurken, d\u00fcnyadaki iktisat politikalar\u0131ndaki de\u011fi\u015fen trendlere de vurgu yapt\u0131.<\/p>\n

\u00d6d\u00fcl\u00fcn s\u00fcrpriz olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n alt\u0131n\u0131 \u00e7izen Pamuk \u201cBu ekip 20-25 y\u0131ld\u0131r pek \u00e7ok makale ve kitap yay\u0131nlad\u0131. Bu \u00f6d\u00fcl beklenen bir \u015feydi ve bu y\u0131l ger\u00e7ekle\u015fti. Bu ekibin yapt\u0131\u011f\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalar ger\u00e7ekten de \u00e7\u0131\u011f\u0131r a\u00e7\u0131c\u0131d\u0131r\u201d dedi.<\/p>\n

\u201cABD ve Avustralya\u2019da bir yerde s\u00f6m\u00fcrgeydi ve geli\u015fmeleri farkl\u0131 oldu\u201d<\/b><\/p>\n

Nobel \u00f6d\u00fcl\u00fc alan teori hakk\u0131ndaki de\u011ferlendirmelerini payla\u015fan Pamuk \u015funlar\u0131 s\u00f6yledi:<\/p>\n<\/div>\n

\n

\u201cBu arkada\u015flar uzun vadeli iktisadi b\u00fcy\u00fcme a\u00e7\u0131s\u0131ndan niye \u00fclkeler aras\u0131nda farkl\u0131l\u0131klar var; ni\u00e7in bu farkl\u0131l\u0131klar kolay kolay de\u011fi\u015fmiyor sorusuna, iktisat disiplini i\u00e7erisinde bir cevap getirdiler. 1980\u2018lere kadar iktisat disiplini \u015funu s\u00f6yl\u00fcyordu; fiziki yat\u0131r\u0131m\u0131 yapars\u0131n\u0131z, e\u011fitime \u00f6nem verirseniz b\u00fcy\u00fcme h\u0131z\u0131n\u0131z daha y\u00fcksek olur. Ancak iktisat disiplini \u015fu sorulara cevap vermiyordu; \u2018Ni\u00e7in bir \u00fclkede yat\u0131r\u0131m oran\u0131 daha y\u00fcksek olur? Ni\u00e7in bir \u00fclkede e\u011fitime daha fazla yat\u0131r\u0131m yap\u0131l\u0131r? Ni\u00e7in bir \u00fclkede \u015fu sekt\u00f6rlere yat\u0131r\u0131m yap\u0131l\u0131r di\u011ferlerine yap\u0131lmaz?\u2019<\/p>\n

Nobel \u00f6d\u00fcl\u00fcn\u00fc alan \u00fc\u00e7l\u00fc bu sorulara yeni cevaplar getirdiler. Hem de ampirik \u00e7al\u0131\u015fmalar yaparak siyaset biliminden, tarihten kavramsal \u00e7er\u00e7eve ve veri verileri kullanarak. Bu ekip s\u00f6m\u00fcrgelerin tarihindeki uzun vadeli geli\u015fmeleri bak\u0131yorlar diyorlar ki; s\u00f6m\u00fcrgelerin hepsinin durumu uzun vadeli olarak iktisadi geli\u015fmesi ayn\u0131 olmad\u0131. Unutmayal\u0131m ABD ve Avustralya da bir yerde s\u00f6m\u00fcrgeydi. Onlar\u0131n uzun vadeli geli\u015fmesi di\u011ferlerinden \u00e7ok daha farkl\u0131 oldu. S\u00f6m\u00fcrgeler aras\u0131ndaki farkl\u0131l\u0131ktan yola \u00e7\u0131karak, bu ekip bir \u00fclkede kurumlar\u0131n veyahut ekonominin ve toplumun siyasetin i\u015fleyi\u015fini \u00f6nemini ortaya \u00e7\u0131kard\u0131. Kurumlar, kurallar, hukuk, demokrasi ve bulduklar\u0131 sonu\u00e7lardan bir tanesi de demokrasinin uzun vadede otoriter rejimlere g\u00f6re iktisadi kalk\u0131nma a\u00e7\u0131s\u0131ndan daha iyi sonu\u00e7lar verdi\u011fi \u015feklinde. Getirdikleri bir terim var o da kurumlar kapsay\u0131c\u0131 veya d\u0131\u015flay\u0131c\u0131 olabilir. Kurumlar\/kurallar toplumun t\u00fcm\u00fcn\u00fc i\u00e7erir bu ayr\u0131m da s\u00f6m\u00fcrge ge\u00e7mi\u015fi olan \u00fclkeler i\u00e7in de\u011fil t\u00fcm \u00fclkeler i\u00e7in ge\u00e7erlidir. Bug\u00fcn T\u00fcrkiye\u2019de bizim de bu ekibin getirdi\u011fi cevaptan yandan \u00f6\u011frenece\u011fimiz \u00e7ok \u015fey var\u201d <\/p>\n

\u201cPiyasa yanl\u0131s\u0131 d\u00f6nem bitiyor\u201d<\/b><\/p>\n

Nobel hakk\u0131ndaki de\u011ferlendirmesinden sonra d\u00fcnyada ve T\u00fcrkiye\u2019de iktisat politikalar\u0131ndaki geli\u015fmeler hakk\u0131nda da de\u011ferlendirmede bulunan Pamuk, piyasa odakl\u0131 d\u00f6nemin bitti\u011fine art\u0131k devletin daha etkin bir \u015fekilde yer ald\u0131\u011f\u0131 bir modelin konu\u015fulmaya ba\u015fland\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yledi.<\/p>\n

Pamuk\u2019un konu\u015fmas\u0131nda \u00f6ne \u00e7\u0131kanlar ise \u015f\u00f6yle:<\/p>\n

1980\u2019lerden itibaren t\u00fcm d\u00fcnya ve T\u00fcrkiye yeni bir iktisat politikas\u0131 paradigmas\u0131 modelini kabul etti. Burada piyasa vurgulan\u0131r oldu ve \u00f6ncelik verildi. 1980\u2019lerden g\u00fcn\u00fcm\u00fcze yakla\u015f\u0131k 40-45 y\u0131ld\u0131r ge\u00e7erli olan bu anlay\u0131\u015f en ba\u015fta ABD ve Avrupa taraf\u0131ndan art\u0131k terk ediliyor. O piyasa yanl\u0131s\u0131 d\u00f6nem bitiyor. Onun yerine sadece iktisadi geli\u015fme a\u00e7\u0131s\u0131ndan de\u011fil, \u00f6rne\u011fin Amerika\u2019n\u0131n Avrupa\u2019n\u0131n \u00c7in\u2019le rekabeti a\u00e7\u0131s\u0131ndan de\u011fil, iklim de\u011fi\u015fikli\u011fine kar\u015f\u0131 m\u00fccadele a\u00e7\u0131s\u0131ndan da devletin ekonomide daha aktif bir \u015fekilde, daha etkin bir \u015fekilde yer ald\u0131\u011f\u0131 bir model konu\u015fulmaya ba\u015fland\u0131. D\u00fcnya yeni bir d\u00f6neme girdi. Bunun T\u00fcrkiye gibi \u00fclkeler i\u00e7in \u00f6nemli riskleri var. Bizim \u00fclkemizde 20-30 y\u0131lda \u00f6zellikle son 10-15 y\u0131lda devletin ekonomi i\u00e7indeki yeri sa\u011fl\u0131kl\u0131 geli\u015fmedi. Devlet m\u00fcdahalecili\u011fi en ba\u015far\u0131l\u0131 verimli firmalar\u0131 desteklemek, en \u00f6nemli \u00f6nde gelen gelece\u011fi parlak sekt\u00f6rlere yat\u0131r\u0131m yapmak yerine iktidara yak\u0131n kesimleri destekleyici y\u00f6nde geli\u015fti. Bu devlet anlay\u0131\u015f\u0131yla devam edersek o zaman sorunlar\u0131m\u0131z daha da a\u011f\u0131rla\u015facak. Daron Acemo\u011flu ve arkada\u015flar\u0131 kurumlar ve kurallar hukukun \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc vurgusunu bir araya getirelim; \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki d\u00f6nemde olu\u015fturmam\u0131z gereken \u015fey hukukun \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc ile istikrarl\u0131 iktisadi geli\u015fmeleri g\u00fc\u00e7lendirecek \u015fekilde kurallar\u0131 ve daha yeni daha etkin etkin devlet anlay\u0131\u015f\u0131na birle\u015ftirmemiz. Bu kolay de\u011fil. Kolay olmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in de her \u00fclke iktisadi kalk\u0131nma yolunda ayn\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcde ba\u015far\u0131l\u0131 olam\u0131yor. \u00d6n\u00fcm\u00fczdeki d\u00f6nemde T\u00fcrkiye\u2019nin bu giderek a\u011f\u0131rla\u015fmakta olan sorunlara yan\u0131t vermesi gerekiyor bir yandan d\u00fcnyadaki geli\u015fmeleri iyi de\u011ferlendirmesi bir yandan da i\u00e7erdeki ev \u00f6devlerimizi yapmam\u0131z gerekiyor.<\/p>\n

\u201c\u00c7in\u2019in bu teoride biraz daha ayr\u0131 durdu\u011fu a\u00e7\u0131kland\u0131\u201d<\/b><\/p>\n

Nobel alan teoride \u00c7in hakk\u0131nda gelen ele\u015ftiriler hakk\u0131nda Pamuk \u015funlar\u0131 s\u00f6yledi:<\/p>\n

\u201cNobel komitesinin a\u00e7\u0131klamas\u0131nda da vard\u0131. \u00c7in\u2019in biraz ayr\u0131 durdu\u011funu son 40-50 y\u0131ld\u0131r geli\u015fmesinin bu teoriden biraz daha ayr\u0131 durdu\u011funu zaten s\u00f6yl\u00fcyor. Hem bu ekibin \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 hem de Nobel Komitesi\u2019nin a\u00e7\u0131klamas\u0131 \u2018mutlaka istisnalar\u0131 vard\u0131r, ama toplam tabloya bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131z zaman demokrasi \u00e7er\u00e7evesinde hukukun \u00fcst\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc \u00e7er\u00e7evesinde \u00fclkeler daha ba\u015far\u0131l\u0131 oldular\u2019. Teoride, b\u00fct\u00fcn \u00fclkeler i\u00e7in bu istisnas\u0131z bir kurald\u0131r demiyorlar ama demokrasi yolunda y\u00fcr\u00fcyen \u00fclkeler daha ba\u015far\u0131l\u0131 oldular deniliyor\u201d<\/p>\n<\/div>\n<\/p>\n

<\/p>\n

Kaynak :\u00a0Bloomberg HT<\/span><\/p>\n

<\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Bo\u011fazi\u00e7i \u00dcniversitesi \u00d6\u011fretim \u00dcyesi Prof. Dr. \u015eevket Pamuk, Daron Acemo\u011flu’nun Nobel \u00f6d\u00fcl\u00fc almas\u0131na ili\u015fkin Bloomberg HT’ye \u00f6zel verdi\u011fi s\u00f6yle\u015fide iktisat alan\u0131ndaki tezleri de\u011ferlendirdi. Prof. Dr. Pamuk d\u00fcnyada ve T\u00fcrkiye’de piyasa yanl\u0131s\u0131 d\u00f6nemin…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":86405,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[2],"tags":[693,5164,5163,3653,618],"class_list":["post-86404","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-ekonomi","tag-hakkinda","tag-iktisadi","tag-iktisat","tag-nobel","tag-ulkeler"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ekamu.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/86404","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ekamu.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ekamu.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ekamu.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ekamu.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=86404"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/ekamu.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/86404\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":86406,"href":"https:\/\/ekamu.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/86404\/revisions\/86406"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ekamu.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/86405"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ekamu.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=86404"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ekamu.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=86404"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ekamu.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=86404"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}